🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

बालपणामध्ये आणि वयाच्या पहिल्या १० ते १३ वर्षांपर्यंत रोगप्रतिकारक शक्तीचा विकास व शारीरिक वाढ घडवून आणणाऱ्या थायमस ग्रंथीद्वारे कोणते संप्रेरक स्रवले जाते?

EN During childhood and the first 10 to 13 years of life, which hormone is secreted by the thymus gland to drive immune maturation and physical growth?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

ल्युटिनायझिंग संप्रेरक / LH

Luteinizing Hormone (LH)

टायरोसिन (Tyrosine)

Tyrosine

थायमोसिन (Thymosin)

Thymosin

व्हॅसोप्रेसिन / ADH

Antidiuretic Hormone (ADH)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर थायमोसिन (Thymosin) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• थायमस ग्रंथी (Thymus gland): ही छातीच्या पोकळीत, फुफ्फुसांच्या दरम्यान आणि उरोस्थीच्या (Sternum) मागे हृदयाच्या महाधमनीवर स्थित एक द्विखंडी अंतःस्रावी व लसिकाभ ग्रंथी आहे.

• या ग्रंथीद्वारे थायमोसिन (Thymosin) नावाचे पेप्टाइड संप्रेरक स्रवले जाते.

• थायमोसिन हे टी-लिम्फोसाइट्सच्या परिपक्वतेसाठी आणि रोगप्रतिकारक शक्तीच्या विकासासाठी अनिवार्य असते.

• थायमस ग्रंथीचे वैशिष्ट्य: ही ग्रंथी बालपणात आणि वयाच्या पहिल्या १०-१३ वर्षांपर्यंत (तारुण्यावस्थेच्या सुरुवातीपर्यंत) अत्यंत सक्रिय व आकाराने मोठी असते. परंतु तारुण्यानंतर आणि वाढत्या वयानुसार तिचे हळूहळू ऱ्हास (Involution / Atrophy) होतो; वृद्ध व्यक्तींमध्ये थायमस ग्रंथी अत्यंत लहान होऊन तंतुमय बनते, ज्यामुळे वृद्धांमध्ये प्रतिकारशक्ती कमकुवत होते.

पर्याय विश्लेषण:

• पर्याय १ (LH): पियुषिका ग्रंथीचे गोनाडोट्रोपिन संप्रेरक.

• पर्याय २ (टायरोसिन): संप्रेरक नसून एक अमिनो आम्ल आहे.

• पर्याय ३ (थायमोसिन): योग्य उत्तर. थायमस ग्रंथीचे संप्रेरक.

• पर्याय ४ (ADH): पाण्याचे पुनर्शोषण नियंत्रित करणारा पश्च पियुषिकेचा संप्रेरक.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

परीक्षेतील महत्त्वाचा प्रश्न: 'वाढत्या वयानुसार मानवी शरीरातील कोणत्या ग्रंथीचा आकार घटतो आणि शेवटी ती निष्प्रभ होते?' $\rightarrow$ उत्तर: थायमस ग्रंथी (Thymus gland)! या ऱ्हासामुळेच वृद्ध व्यक्तींमध्ये टी-पेशींची संख्या व प्रतिकारशक्ती खालावते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Thymosin.

Key Analysis:

• The thymus gland is a bilobed primary lymphoid and endocrine organ situated in the superior mediastinum, posterior to the sternum and anterior to the aortic arch.

• It secretes a family of polypeptide hormones collectively termed Thymosin (and thymopoietin).

• Function: Thymosin plays an indispensable role in promoting the differentiation, antigen recognition training, and immunological immunocompetence of T-lymphocytes.

• Unique Ontogeny: The thymus attains its maximum developmental size and functional activity during early childhood up to puberty (10–13 years of age). Following puberty, it undergoes progressive age-related involution (atrophy), gradually being replaced by adipose and fibrous connective tissue. This decline accounts for the age-related decline in cellular immunity (immunosenescence).

Distractor Analysis:

• Option 1 (LH): Pituitary gonadotropin governing gonadal ovulation/androgenesis.

• Option 2 (Tyrosine): A non-essential amino acid, not a hormone.

• Option 3 (Thymosin): Correct answer. The definitive thymic peptide hormone.

• Option 4 (ADH): Neurohypophyseal antidiuretic hormone.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

High-yield MPSC fact: Which human endocrine/lymphoid gland undergoes progressive atrophy and involution with advancing age? $\rightarrow$ The Thymus Gland! Its involution directly causes the decline in cell-mediated immunity in the elderly.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) ल्युटिनायझिंग संप्रेरक / LH (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) टायरोसिन (Tyrosine) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) थायमोसिन (Thymosin) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **थायमोसिन (Thymosin)** आहे.

✗ पर्याय (4) व्हॅसोप्रेसिन / ADH (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'थायमोसिन (Thymosin)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन