🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2017 MEDIUM

ऊर्जेचे एका प्रकारातून दुसऱ्या प्रकारात रूपांतर होताना .............. हा बदल होतो.

EN During the conversion of energy from one form to another:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

कमी दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोताचे जास्त दर्जाच्या ऊर्जास्त्रोतात रूपांतर होते.

A lower-grade energy source is converted into a higher-grade energy source.

जास्त दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोताचे कमी दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोतात रूपांतर होते.

A higher-grade energy source is converted into a lower-grade energy source.

ऊर्जा स्त्रोताच्या दर्जात काहीही फरक पडत नाही.

There is no difference in the quality of energy.

ऊर्जा स्त्रोताचा दर्जा काही वेळा उंचावतो व काही वेळा खालावतो.

The quality of energy improves at times and degrades at other times.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (2) जास्त दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोताचे कमी दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोतात रूपांतर होते.

सविस्तर विश्लेषण:

• ऊष्मागतिकीचा दुसरा नियम (Second Law of Thermodynamics):

• या नियमानुसार, जेव्हा जेव्हा ऊर्जेचे एका प्रकारातून दुसऱ्या प्रकारात रूपांतर होते, तेव्हा ऊर्जेचे 'अधोगती' (Degradation of Energy / Dissipation) होते.

• ऊर्जेचा दर्जा (Quality of Energy):

• यांत्रिक ऊर्जा आणि विद्युत ऊर्जा ही उच्च दर्जाची ऊर्जा (High-grade Energy) मानली जाते, कारण तिचे जवळपास १००% इतर प्रकारात रूपांतर करता येते.

• उष्णता / औष्णिक ऊर्जा (Heat Energy) ही कमी दर्जाची ऊर्जा (Low-grade Energy) मानली जाते.

• जेव्हा उच्च दर्जाच्या ऊर्जेचे रूपांतर होते, तेव्हा घर्षण, रोध किंवा किरणोत्सर्गामुळे ऊर्जेचा काही भाग कमी दर्जाच्या उष्णतेच्या स्वरूपात वातावरणात विखुरला जातो, ज्यामुळे विश्वाची एंट्रॉपी (Entropy) वाढते. त्यामुळे उच्च दर्जाचे रूपांतर कमी दर्जाच्या ऊर्जेत होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

ऊष्मागतिकीच्या पहिल्या नियमानुसार 'ऊर्जा निर्माण करता येत नाही आणि नष्टही करता येत नाही' (ऊर्जा संवर्धन नियम), परंतु दुसऱ्या नियमानुसार प्रत्येक रूपांतरामध्ये 'वापरण्यायोग्य ऊर्जेचा दर्जा' नेहमी खालावतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) A higher-grade energy source is converted into a lower-grade energy source.

Detailed Analysis:

• Second Law of Thermodynamics & Energy Degradation:

• According to the Second Law of Thermodynamics, in any spontaneous real-world energy conversion process, the total entropy of the system and its surroundings increases.

• This fundamental principle is known as the Degradation of Energy.

• Grades of Energy:

• High-grade energy: Mechanical work and electrical energy (highly ordered, can theoretically be converted entirely into other energy forms).

• Low-grade energy: Thermal energy / heat (randomized molecular motion).

• In every energy conversion (e.g., fuel combustion in a heat engine or electricity flowing through a resistor), a fraction of high-grade energy inevitably degrades into dispersed, lower-temperature low-grade heat that cannot be completely recovered as useful work.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The First Law of Thermodynamics guarantees conservation of energy quantity, whereas the Second Law describes the degradation of energy quality.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) कमी दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोताचे जास्त दर्जाच्या ऊर्जास्त्रोतात रूपांतर होते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) जास्त दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोताचे कमी दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोतात रूपांतर होते. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (2) जास्त दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोताचे कमी दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोतात रूपांतर होते.

⚠️ पर्याय (3) ऊर्जा स्त्रोताच्या दर्जात काहीही फरक पडत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) ऊर्जा स्त्रोताचा दर्जा काही वेळा उंचावतो व काही वेळा खालावतो. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जास्त दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोताचे कमी दर्जाच्या ऊर्जा स्त्रोतात रूपांतर होते.' हे असून ते 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

ऊर्जेचे एका प्रकारातून दुसऱ्या प्रकारात रूपांतर होताना .............. हा बदल होतो.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन