१९४२ च्या 'भारत छोडो आंदोलना'दरम्यान (Quit India Movement) सर्व प्रमुख नेते गजाआड असताना पुण्यात आणि महाराष्ट्रात भूमिगत राहून जनतेमध्ये क्रांतीची मशाल पेटवण्यासाठी 'हंटर' (Hunter) नावाचे अत्यंत गुप्त व प्रभावी क्रांतिकारी पत्रक खालीलपैकी कोणी चालवले?
EN
During the Quit India Movement of 1942 when top leadership was imprisoned, who operated underground in Pune and Western Maharashtra to mobilize popular resistance by publishing the secret revolutionary underground bulletin titled 'Hunter'?
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - अच्युतराव पटवर्धन (Achyutrao Patwardhan).
विश्लेषण:
•
पर्याय (१) योग्य आहे: ९ ऑगस्ट १९४२ रोजी सर्व प्रमुख राष्ट्रीय नेत्यांना अटक झाल्यानंतर अच्युतराव पटवर्धन, जयप्रकाश नारायण, डॉ. राममनोहर लोहिया, अरुणा असफ अली आणि सुचेता कृपलानी यांनी 'केंद्रीय भूमिगत समिती' (Central Underground Directorate) स्थापन केली.
•
अच्युतराव पटवर्धन यांनी पोलिसांना सलग चार वर्षे गुंगारा देऊन पुण्यात व महाराष्ट्रात भूमिगत राहून 'हंटर' (Hunter) नावाचे सायक्लोस्टाइल केलेले गुप्त बुलेटिन व पत्रक प्रसिद्ध केले. या पत्रकातून ब्रिटिश संस्थानांवर हल्ले, दळणवळण तोडणे आणि जनतेने लढा चालू ठेवण्याच्या सूचना दिल्या जात.
•
अच्युतराव पटवर्धन यांना पकडण्यासाठी इंग्रजांनी मोठे बक्षीस लावले होते, तरीही ते कधीही पकडले गेले नाहीत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (२) अयोग्य: वि. स. खांडेकर हे प्रसिद्ध ज्ञानपीठ विजेते साहित्यिक होते.
•
पर्याय (३) अयोग्य: साने गुरुजींनी 'क्रांती' पत्रक व भूमिगत साहित्याद्वारे मार्गदर्शन केले.
•
पर्याय (४) अयोग्य: एस. एम. जोशी हे राष्ट्र सेवा दल आणि समाजवादी चळवळीचे नेते होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अच्युतराव पटवर्धन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी १९४२ च्या आंदोलनात मुंबईत बाबूभाई झावेरी आणि उषा मेहता यांच्या सहकार्याने 'आझाद रेडिओ' (गुप्त काँग्रेस रेडिओ) चालवण्यात मोलाची भूमिका बजावली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Achyutrao Patwardhan.
Analysis:
•
Option (1) is correct: Following the sweeping arrest of the Congress Working Committee on 9 August 1942, Congress Socialist leader Achyutrao Patwardhan went underground along with Jayaprakash Narayan, Dr. Ram Manohar Lohia, and Aruna Asaf Ali.
•
Operating with extraordinary stealth in Pune, Bombay, and Satara, Achyutrao Patwardhan disseminated the underground cyclostyled revolutionary bulletin named 'Hunter', directing militant mass defiance, sabotaging colonial communications, and inspiring patriots. Despite intensive police manhunts and huge cash bounties, he remained unapprehended throughout the movement.
Analysis of Other Options:
•
Option (2) is incorrect: V.S. Khandekar was a celebrated Marathi novelist and Jnanpith laureate.
•
Option (3) is incorrect: Sane Guruji authored inspirational nationalist tracts including 'Krantichya Margavar'.
•
Option (4) is incorrect: S.M. Joshi was a prominent organizer of Rashtra Seva Dal and socialist resistance.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Achyutrao Patwardhan was also the mastermind providing clandestine logistics and finance for the secret 'Congress Radio' operated in Bombay by Usha Mehta and Babubhai Jhaveri.