संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या काळात भाषिक व सांस्कृतिक आधारावर नव्या प्रांताची निर्मिती करावी ही मागणी काँग्रेस पक्ष व तत्कालिन केंद्र सरकार यांनी मान्य केली असली तरी, तिला मूर्त रूप देण्यापूर्वी 27 नोव्हेंबर 1947 रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी खालील कोणत्या बाबींचा विचार करावा असे मत मांडले होते ? अ. भारताची सुरक्षितता व स्थैर्याला अग्रक्रम ब. भाषेच्या आधारे प्रांताची निर्मिती करणे राष्ट्र हिताच्या दृष्टीने इष्ट नाही क. प्रांतरचना करताना भाषा हा निर्णायक व मुख्य आधार समजता कामा नये ड. एक किंवा एकाहून अधिक सीमा आयोग नेमावे लागतील
EN
During the Samyukta Maharashtra movement, although the demand to create new provinces on linguistic and cultural basis was accepted by the Congress party and the then central government, before giving it concrete shape on 27 November 1947, which of the following considerations did Pandit Jawaharlal Nehru propose should be kept in mind?
a. Priority to the security and stability of India
b. Creation of provinces based on language is not desirable for national interest
c. Language should not be considered the decisive and main basis for reorganizing provinces
d. One or more boundary commissions will have to be appointed
योग्य उत्तर: पर्याय (४) अ, ड
२७ नोव्हेंबर १९४७ रोजी पं. जवाहरलाल नेहरू यांचे विचार:
स्वातंत्र्योत्तर काळात भारताची फाळणी, निर्वासितांचा प्रश्न आणि काश्मीर युद्धाच्या गंभीर पार्श्वभूमीवर २७ नोव्हेंबर १९४७ रोजी संविधान सभेत बोलताना पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी भाषिक प्रांतरचनेबाबत अत्यंत सावध भूमिका मांडली होती:
•
अ) भारताची सुरक्षितता व स्थैर्याला अग्रक्रम (बरोबर): देशाची एकात्मता, बाह्य सुरक्षितता, आर्थिक स्थैर्य आणि संरक्षण या बाबी सर्वात सर्वोच्च असून त्यांना प्रथम अग्रक्रम दिला पाहिजे.
•
ड) एक किंवा एकाहून अधिक सीमा आयोग नेमावे लागतील (बरोबर): भाषिक सीमांचे अचूक सीमांकन करण्यासाठी वस्तुनिष्ठ आणि निष्पक्ष सीमा आयोग (Boundary Commissions) स्थापन करावे लागतील.
•
नेहरूंनी भाषावार प्रांतरचनेचे तत्त्व पूर्णपणे अमान्य केले नव्हते (ब व क चुकीचे), तर तात्काळ अंमलबजावणीऐवजी काही काळ थांबून सीमा आयोगामार्फत सुरक्षिततेला बाधा न पोहोचवता विचार करावा असा सल्ला दिला होता.
•
MPSC च्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार 'अ, ड' (पर्याय ४) हे योग्य उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
या भाषणानंतर जून १९४८ मध्ये डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी न्या. एस. के. धर यांच्या अध्यक्षतेखाली 'भाषिक प्रांत आयोग' (Dhar Commission) नेमला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) a, d
Jawaharlal Nehru's Declarations on 27 November 1947:
Speaking in the Constituent Assembly on 27 November 1947 in the turbulent aftermath of Partition, Prime Minister Jawaharlal Nehru outlined crucial caveats regarding linguistic provincial reorganization:
•
a) Priority to security and stability of India (Correct): National security, territorial defense, and macroeconomic consolidation must take precedence over any regional restructuring.
•
d) Appointment of Boundary Commissions (Correct): Concrete adjustments would necessitate impartial boundary commissions to demarcate viable boundaries without administrative upheaval.
•
Hence, a and d (Option 4) were the specific considerations underscored by Nehru.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Prompted the appointment of the Dhar Commission in June 1948 to examine linguistic reorganization.