🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Sub Registrar Mains 2022 MEDIUM

महाराष्ट्रात रयतवारी पद्धत' 'ब्रिटीश ईस्ट इंडिया' कंपनीच्या कोणत्या गव्हर्नर जनरल च्या कारकिर्दीत लागू केली होती ?

EN During the tenure of which Governor-General of the British East India Company was the 'Ryotwari system' implemented in Maharashtra?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

लॉर्ड हार्डिंग

Lord Hardinge

लॉर्ड कॉर्नवॉलीस

Lord Cornwallis

सर जॉन माल्कम

Sir John Malcolm

लॉर्ड वेलेस्ली

Lord Wellesley

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (१) लॉर्ड हार्डिंग (लॉर्ड हेस्टिंग्ज)

महाराष्ट्रात रयतवारी पद्धत लागू झाली तो काळ:

• १८१८ मध्ये तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धात दुसऱ्या बाजीरावाचा पराभव करून मराठा साम्राज्य ईस्ट इंडिया कंपनीच्या ताब्यात आले.

• त्या वेळी भारताचा गव्हर्नर-जनरल लॉर्ड हेस्टिंग्ज (Lord Hastings / Marquess of Hastings - कारकीर्द: १८१३ ते १८२३) हा होता. (प्रश्नातील पर्यायात मुद्रित दोषाने 'लॉर्ड हार्डिंग' असा उल्लेख आला असला, तरी MPSC च्या अधिकृत उत्तरतालिकेत पर्याय १ हेच बरोबर उत्तर मानण्यात आले आहे).

• लॉर्ड हेस्टिंग्जच्या काळात मुंबईचे गव्हर्नर माउन्टस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन आणि मद्रासचे गव्हर्नर थॉमस मन्रो यांनी रयतवारी पद्धत अधिकृतपणे कार्यान्वित केली.

• म्हणून योग्य उत्तर पर्याय (१) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• लॉर्ड हेस्टिंग्ज (१८१३-१८२३): मराठा साम्राज्याचा अस्त, पिंडारींचे दमन, नेपाळशी सुगौलीचा तह (१८१६).

• यांच्याच कारकिर्दीत मुंबई इलाख्यात रयतवारी पद्धतीची पायाभरणी झाली.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Lord Hardinge (Lord Hastings)

Tenure of Implementation of the Ryotwari System in Maharashtra:

• When the Maratha Confederacy was annexed in 1818 and Ryotwari settlements were initially instituted across Western India under Mountstuart Elphinstone, the Governor-General of India was Lord Hastings (Marquess of Hastings, 1813–1823).

• Although printed as "Lord Hardinge" due to a typographical artifact in the original examination paper, Option (1) represents the official key evaluation.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Marquess of Hastings (1813–1823): Presided over the Third Anglo-Maratha War (1817–1818) and the subsequent annexation and revenue settlement of the Bombay Presidency.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) लॉर्ड हार्डिंग (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (१) लॉर्ड हार्डिंग (लॉर्ड हेस्टिंग्ज)**

⚠️ पर्याय (2) लॉर्ड कॉर्नवॉलीस (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) सर जॉन माल्कम (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) लॉर्ड वेलेस्ली (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'लॉर्ड हार्डिंग' हे असून ते 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन