इंग्रजांनी भारतात त्यांचे शासन असतांना कशाच्या लागवडीस प्रोत्साहन दिले नाही?
EN
During their rule in India, which of the following cultivation did the British NOT encourage?
योग्य उत्तर: पर्याय (४) भात व गहू
ब्रिटिशांनी ज्या पिकांच्या लागवडीस प्रोत्साहन दिले नाही:
•
ब्रिटिश सरकारने भारतात नेहमी व्यापारी पिकांच्या (Cash crops) उत्पादनास आक्रमक प्रोत्साहन दिले, कारण त्यातून ब्रिटनला कच्चा माल मिळत होता आणि सरकारला प्रचंड नफा होत होता:
•
नीळ (Indigo): कापड रंगवण्यासाठी सक्तीची लागवड.
•
कापूस (Cotton): मँचेस्टरच्या कापड गिरण्यांसाठी.
•
अफू व चहा (Opium & Tea): चीन आणि युरोपियन व्यापारासाठी.
•
याउलट, भारतीयांचे मुख्य अन्न असलेल्या अन्नधान्य पिकांना (भात व गहू - Rice and Wheat) ब्रिटिशांनी कोणत्याही प्रकारचे प्रोत्साहन दिले नाही.
•
उलट अन्नधान्याची सुपीक शेती व्यापारी पिकांकडे वळवण्यात आल्याने देशात धान्याची तीव्र टंचाई निर्माण झाली आणि वारंवार महाभीषण दुष्काळ पडले.
•
म्हणून ब्रिटिशांनी भात व गहू यांच्या लागवडीस प्रोत्साहन दिले नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
शेतीच्या व्यापारीकरणामुळे अन्नधान्य पिकांखालील (Food crops) क्षेत्र घटले आणि नगदी पिकांखालील (Cash crops) क्षेत्र वाढले, ज्याला 'अन्नाच्या सुरक्षेवरील आघात' मानले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Rice and wheat
Crops Disincentivized under Colonial Commercial Policy:
•
The British colonial administration aggressively incentivized commercial export commodities that met British imperial manufacturing needs:
•
Indigo for textile dyeing.
•
Raw cotton for Lancashire textile factories.
•
Opium and Tea for lucrative Far Eastern and European markets.
•
In contrast, staple subsistence food crops essential for native food security—specifically rice and wheat—received zero state encouragement or subsidies.
•
The artificial diversion of the most fertile acreage from foodgrain to commercial cash cropping depleted grain reserves, plunging millions into recurrent famine.
•
Therefore, the British did not encourage rice and wheat.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The displacement of foodgrain production (rice, wheat, millets) by cash crops directly precipitated recurring catastrophic famines throughout 19th-century India.