खालीलपैकी कोणत्या मूलभूत जैविक चयापचय (Metabolic) प्रक्रियेदरम्यान ग्लुकोजच्या ऑक्सिडीकरणातून शरीरासाठी उपयुक्त रासायनिक ऊर्जा (ATP) आणि उष्णता ऊर्जा निर्माण होते?
EN
During which fundamental physiological metabolic process is biological chemical energy (ATP) along with heat energy synthesized through the cellular oxidation of glucose?
योग्य उत्तर पर्याय (४) पेशीय श्वसन (Cellular Respiration) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पेशीय श्वसन (Cellular Respiration):
•
श्वसन ही केवळ श्वास आत घेणे आणि बाहेर सोडणे (Breathing) एवढीच मर्यादित नसून पेशी पातळीवर घडणारी एक अपचयी (Catabolic) व उष्मादायी (Exothermic) जैवरासायनिक प्रक्रिया आहे.
•
या प्रक्रियेत पेशींमध्ये ग्लुकोजचे ऑक्सिजनच्या साहाय्याने ऑक्सिडीकरण होते:
•
$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + 38 ATP + \text{उष्णता ऊर्जा (Heat)}$.
•
मुक्त झालेल्या ऊर्जेचा काही भाग ATP (ऍडिनोसीन ट्रायफॉस्फेट) या रासायनिक चलनात साठवला जातो, तर उर्वरित ऊर्जा उष्णतेच्या (Heat Energy) रूपात बाहेर पडते, ज्यामुळे सस्तन प्राण्यांच्या शरीराचे तापमान स्थिर (९८.६°F / ३७°C) राहण्यास मदत होते.
•
इतर प्रक्रिया:
•
पचन: अन्नातील जटिल पोषक घटकांचे साध्या विद्राव्य घटकांमध्ये विघटन करणे.
•
रक्ताभिसरण: पदार्थांचे एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी वहन करणे.
•
उत्सर्जन: नको असलेले टाकाऊ घटक शरीराबाहेर टाकणे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (४) अचूक आहे: श्वसन प्रक्रियेतून थेट उष्णता व रासायनिक ऊर्जा निर्माण होते.
•
पर्याय (१), (२) व (३) हे ऊर्जा वापरतात किंवा केवळ रूपांतरण करतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ATP ला पेशीचे 'ऊर्जा चलन' (Energy Currency of the Cell) म्हटले जाते, तर तंतूकणिकेला (Mitochondria) पेशीचे 'ऊर्जा केंद्र' (Powerhouse of the Cell) म्हटले जाते कारण ऑक्सिश्वसनातील बहुतांश ATP तंतूकणिकेत निर्माण होतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) Cellular Respiration.
Detailed Analysis:
•
Cellular Respiration as an Exergonic Catabolic Process:
•
Cellular respiration is the primary biochemical pathway by which living cells break down fuel molecules (principally glucose) to harvest metabolic energy.
•
Stoichiometry of Aerobic Respiration:
•
$C_6H_{12}O_6 + 6O_2 \rightarrow 6CO_2 + 6H_2O + 36\text{ to }38\text{ ATP} + \text{Heat Energy}$.
•
Thermodynamics:
•
Only about 40% of the theoretical free energy released by glucose oxidation is captured within high-energy phosphate bonds of Adenosine Triphosphate (ATP).
•
The remaining ~60% is dissipated as Heat Energy, which endothermic organisms (mammals and birds) utilize to maintain constant basal body temperature (~37°C in humans).
•
Comparison with Other Options:
•
Digestion: Hydrolysis of macromolecules into absorbable monomers.
•
Circulation: Convective bulk transport of dissolved gases and metabolites.
•
Excretion: Elimination of metabolic end-products to maintain homeostatic osmolarity.
Distractor Analysis:
•
Option (4) is correct: cellular respiration directly produces ATP and exothermic metabolic heat.
•
Options (1), (2), and (3) are non-energy-synthesizing supportive systems.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember: ATP is termed the 'Energy Currency of the Cell', while the Mitochondrion is termed the 'Powerhouse of the Cell' because the Krebs cycle and Electron Transport Chain take place within it.