लसीकरणामध्ये द्वितीय डोसाची / बुस्टर डोसाची परीणामकारकता खालीलपैकी कोणत्या प्रतिपिंडावर अवलंबून असते ?
EN
Efficacy of second dose / booster dose in vaccination depends on which of the following antibodies?
योग्य उत्तर: पर्याय (3) अँटीबॉडी 'जी' (IgG)
स्पष्टीकरण:
लसीकरणातील प्राथमिक व द्वितीयक रोगप्रतिकारक प्रतिसाद (Primary & Secondary Immune Response):
•
प्राथमिक डोसनंतर (Primary Response): शरीरात लस पहिल्यांदा टोचल्यावर सुरुवातीला अल्प प्रमाणात आणि संथ गतीने IgM (Immunoglobulin M) हे प्रतिपिंड (Antibody) तयार होते.
•
द्वितीय किंवा बूस्टर डोसनंतर (Booster Dose / Secondary Response):
•
शरीरातील मेमरी बी-पेशी (Memory B cells) आधीपासूनच रोगकारकाची ओळख ठेवून असतात.
•
बूस्टर डोस मिळताच या मेमरी पेशी अत्यंत वेगाने आणि प्रचंड प्रमाणात 'अँटीबॉडी जी' (Immunoglobulin G - IgG) ची निर्मिती करतात.
•
रक्ताभिसरणात दीर्घकाळ टिकून राहून संसर्गापासून कायमस्वरूपी व मजबूत संरक्षण देण्याचे मुख्य कार्य IgG प्रतिपिंड करते.
•
इतर प्रतिपिंडे:
•
*IgE:* ऍलर्जी आणि परजीवी कृमी संसर्गाच्या वेळी सक्रिय होते.
•
*IgA:* लाळ, अश्रू व मातेच्या दुधात (कोलोस्ट्रम) आढळणारे श्लेष्मल प्रतिपिंड.
•
*IgM:* संसर्गाच्या वेळी सर्वप्रथम तयार होणारे तात्पुरते प्रतिपिंड.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मानवी शरीरातील एकूण प्रतिपिंडांपैकी सुमारे 75% ते 80% वाटा हा IgG प्रतिपिंडाचा असतो आणि हा एकमेव प्रतिपिंड आहे जो गर्भावस्थेत वारेतून (Placenta) गर्भाच्या शरीरात जाऊ शकतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Antibody 'G' (IgG)
Explanation:
Immunological mechanisms governing booster vaccination:
•
Primary vs. Secondary Immune Response:
•
The primary dose primes naive B cells, yielding a transient rise in IgM with low antibody affinity and titer.
•
A subsequent booster dose triggers rapid, antigen-driven clonal expansion of primed Memory B cells.
•
Through affinity maturation and isotype class switching, these memory cells produce an immense surge of high-affinity Immunoglobulin G (IgG) antibodies.
•
Circulating serum IgG neutralizes pathogens, prevents reinfection, and provides long-lasting immunological protection.
•
Roles of other Immunoglobulins:
•
*IgE:* Mediates Type I hypersensitivity (allergic reactions) and defenses against parasitic helminths.
•
*IgA:* Primary mucosal immunoglobulin present in tears, saliva, and colostrum.
•
*IgM:* Pentameric early-response antibody produced upon first antigen encounter.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
IgG represents roughly 75% to 80% of all circulating serum immunoglobulins and is the only antibody class capable of crossing the human placenta to confer passive immunity to the fetus.