भारतीय निवडणूक आयोगाची निर्मिती संविधानाच्या कोणत्या अनुच्छेदानुसार होते ?
EN
Election Commission of India is established under which Article of the Constitution?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (3) [अनुच्छेद 324]
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर अनुच्छेद 324 आहे.
📌 Key Points
•
भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेद 324 निवडणूक आयोगाला सर्व संसदेसाठी , प्रत्येक राज्याच्या विधानमंडळाच्या आणि राज्यघटनेच्या अंतर्गत होणाऱ्या राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपतींच्या कार्यालयांच्या निवडणुकांचे निर्देश, नियंत्रण आणि संचालन करण्याचा अधिकार देतो.
•
राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 324 मध्ये "निवडणुकीचे देखरेख, दिशा आणि नियंत्रण" हे "मुख्य निवडणूक आयुक्त आणि राष्ट्रपती वेळोवेळी निश्चित करतील त्याप्रमाणे इतर निवडणूक आयुक्त, जर असतील तर" यांचा समावेश असलेल्या निवडणूक आयोगाकडे आहे.
•
निवडणूक आयोग
•
निवडणूक आयोग ही एक संस्था आहे जी कोणत्याही देशाच्या निवडणूक प्रक्रियेच्या अंमलबजावणीवर देखरेख ठेवते.
•
भारतीय निवडणूक आयोग ही एक कायमस्वरूपी आणि स्वतंत्र संस्था आहे जी भारताच्या संविधानाने थेट देशात मुक्त आणि निष्पक्ष निवडणुका सुनिश्चित करण्यासाठी स्थापन केली आहे.
•
ही संस्था लोकसभा, राज्यसभा, राज्य विधानसभा, राज्य विधान परिषद आणि देशाच्या राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपतींच्या कार्यालयांच्या निवडणुकांचे व्यवस्थापन करते.
📌 Additional Information
•
अनुच्छेद 320: लोकसेवा आयोगाचे कार्य.
•
अनुच्छेद 330: लोकांच्या सभागृहात अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींसाठी जागांचे आरक्षण
•
अनुच्छेद 332: अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींसाठी राज्याच्या विधानसभेतील जागांचे आरक्षण
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय 1: 'अनुच्छेद 423' हा पर्याय चुकीचा आहे.
•
पर्याय 2: 'अनुच्छेद 234' हा पर्याय चुकीचा आहे.
•
पर्याय 3 (अचूक उत्तर): 'अनुच्छेद 324' हे दिलेल्या प्रश्नाचे योग्य उत्तर आहे.
•
पर्याय 4: 'अनुच्छेद 342' हा पर्याय चुकीचा आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 पोलीस भरती परीक्षा टीप: पोलीस भरती सामान्य ज्ञानात महाराष्ट्राचा इतिहास, समाजसुधारक, चालू घडामोडी आणि भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत हक्क या घटकांवर भर द्या.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) [Article 324]
Explanation:
The correct answer is Article 324.
📌 Key Points
•
Article 324 in the Indian Constitution gives power to the Election Commission to direct, control, and conduct elections to all Parliament, to the Legislature of every state, and of elections to the offices of the President and Vice President held under the Constitution.
•
Article 324 of the Constitution vests the “superintendence, direction and control of elections” in an Election Commission consisting “of the Chief Election Commissioner and such number of other Election Commissioners, if any, as the President may from time to time fix”.
•
Election Commission
•
An election commission is a body charged with overseeing the implementation of the electioneering process of any country.
•
The Election Commission of India is a permanent and independent body established by the Constitution of India directly to ensure free and fair elections in the country.
•
The body administers elections to the Lok Sabha, Rajya Sabha, State Legislative Assemblies, State Legislative Councils, and the offices of the President and Vice President of the country.
📌 Additional Information
•
Article 320: Functions of Public Service Commission.
•
Article 330: Reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in the House of the People
•
Article 332: Reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in the Legislative Assemblies of the State
Distractor Analysis:
•
Option 1: 'Article 423' is incorrect in this context.
•
Option 2: 'Article 234' is incorrect in this context.
•
Option 3 (Correct Answer): 'Article 324' is the correct response according to official examination criteria.
•
Option 4: 'Article 342' is incorrect in this context.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 Police Bharti Exam Tip: In Police Bharti General Knowledge, focus on Maharashtra history, social reformers, current affairs, and Fundamental Rights under the Indian Constitution.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अनुच्छेद 423 (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) अनुच्छेद 234 (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) अनुच्छेद 324 (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) [अनुच्छेद 324]**[/gold]
✗ पर्याय (4) अनुच्छेद 342 (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अनुच्छेद 324' हे असून ते 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.