समृद्ध युरेनियम म्हणजेच जे युरेनियम समस्थानिक समृद्ध आहे. खालीलपैकी ते कोणते?
EN
Enriched Uranium refers to uranium enriched in which isotope?
योग्य उत्तर: पर्याय (2) युरेनियम - 235
सविस्तर विश्लेषण:
•
समृद्ध युरेनियम (Enriched Uranium):
•
निसर्गामध्ये मिळणाऱ्या नैसर्गिक युरेनियममध्ये युरेनियम-२३८ ($^{238}\text{U}$) चे प्रमाण ९९.२८% असते, तर विखंडनक्षम असणाऱ्या युरेनियम-२३५ ($^{235}\text{U}$) चे प्रमाण केवळ ०.७२% इतकेच अल्प असते.
•
बहुतांश व्यावसायिक आण्विक अणुभट्ट्यांमध्ये (उदा. Light Water Reactors - LWR) साखळी प्रक्रिया चालू राहण्यासाठी $^{235}\text{U}$ चे प्रमाण ३% ते ५% पर्यंत वाढवावे लागते. या प्रक्रियेला 'युरेनियम संवर्धन' (Uranium Enrichment) म्हणतात.
•
म्हणून समृद्ध युरेनियम हे युरेनियम-२३५ ($^{235}\text{U}$) या समस्थानिकाने समृद्ध केलेले असते.
•
संवर्धनाचे स्तर:
•
Low-Enriched Uranium (LEU): ३% ते ५% $^{235}\text{U}$ (विद्युत निर्मितीसाठी).
•
Highly-Enriched Uranium (HEU): २०% पेक्षा जास्त (संशोधन अणुभट्ट्या व आण्विक पाणबुड्या).
•
Weapons-grade Uranium: ९०% पेक्षा जास्त $^{235}\text{U}$ (अण्वस्त्रांसाठी).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील तुर्भे (BARC) व रत्तेहल्ली (म्हैसूर नजीक) येथे गॅस सेंट्रीफ्युज संवर्धन प्रकल्प कार्यरत आहेत, जे आण्विक पाणबुड्यांसाठी (उदा. आयएनएस अरिहंत) समृद्ध युरेनियम तयार करतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Uranium - 235
Detailed Analysis:
•
Concept of Enriched Uranium:
•
Naturally mined uranium consists of approximately 99.28% Uranium-238 ($^{238}\text{U}$) and only 0.72% of the fissile isotope Uranium-235 ($^{235}\text{U}$).
•
Most commercial nuclear power reactors (e.g., Light Water Reactors like PWRs and BWRs) require the concentration of fissile $^{235}\text{U}$ to be artificially increased to 3%–5% to sustain a nuclear chain reaction.
•
This isotope-separation process is termed uranium enrichment.
•
Levels of Enrichment:
•
LEU (Low-Enriched Uranium): Up to 5% $^{235}\text{U}$ (used for civilian power reactors).
•
HEU (Highly Enriched Uranium): Above 20% $^{235}\text{U}$.
•
Weapons-grade Uranium: Typically enriched to over 90% $^{235}\text{U}$.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India's indigenous Pressurized Heavy Water Reactors (PHWRs) uniquely run on natural uranium (0.7% $^{235}\text{U}$) using heavy water ($D_2O$) as moderator, bypassing the need for enrichment.