युनेस्कोच्या 'मॅन अँड बायोस्फीअर' (MAB) कार्यक्रमाच्या धर्तीवर १९८६ मध्ये स्थापन करण्यात आलेले भारताचे सर्वात पहिले 'राखीव जीवावरण क्षेत्र' (First Biosphere Reserve) कोणते आहे?
उत्तर: निलगिरी राखीव जीवावरण (Nilgiri Biosphere Reserve)
उत्तर: निलगिरी राखीव जीवावरण (Nilgiri Biosphere Reserve)
अचूक उत्तर: पर्याय (2) निलगिरी राखीव जीवावरण
बायोस्फीअर रिझर्व्ह व पर्यावरण संवर्धन:
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतात एकूण १८ अधिकृत बायोस्फीअर रिझर्व्ह आहेत, ज्यांपैकी १२ रिझर्व्हना युनेस्कोच्या जागतिक बायोस्फीअर रिझर्व्ह नेटवर्क (WNBR) मध्ये मान्यता मिळाली आहे. २००० मध्ये समाविष्ट होणारे निलगिरी हे जागतिक यादीतीलही भारताचे पहिले स्थळ होते.
Correct Answer: Option (2) Nilgiri Biosphere Reserve
Biosphere Reserves & Western Ghats Ecology:
Analysis of Other Options:
📌 MPSC Exam Tip: Out of India's 18 government-notified Biosphere Reserves, 12 are part of UNESCO's World Network of Biosphere Reserves (WNBR), with Nilgiri being the first to be inscribed in 2000.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: पर्यावरण व जैवविविधता विषयांतर्गत 'जैवविविधता, धोक्यात आलेल्या प्रजाती, राष्ट्रीय उद्याने व आंतरराष्ट्रीय करार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.