खालील विधानाचा विचार करून योग्य पर्याय निवडा: 'ईशान्य मान्सून वारे समुद्रावरून जमिनीकडे वाहतात, त्यामुळे ते भारताच्या बहुतांश भूभागावर जास्त पर्जन्य देत नाहीत.'
EN
Evaluate the following statement and choose the correct option:
'Northeast monsoon winds blow from sea to land, and therefore they do not bring substantial rainfall across most parts of India.'
अचूक उत्तर पर्याय (४) - विधानाचा पूर्वार्ध चूक असून उत्तरार्ध बरोबर आहे हे आहे.
### सविस्तर विश्लेषण:
•
विधानाचा पूर्वार्ध (First Half): 'ईशान्य मान्सून वारे समुद्रावरून जमिनीकडे वाहतात'
•
हे पूर्णपणे चूक आहे. हिवाळ्यात (ऑक्टोबर ते डिसेंबर) जमिनीवर (आशिया खंडावर) उच्च दाब आणि हिंदी महासागरावर कमी दाब निर्माण होतो. त्यामुळे हे वारे जमिनीवरून समुद्राकडे (Land to Sea - Off-shore winds) वाहतात, समुद्रावरून जमिनीकडे नाही.
•
विधानाचा उत्तरार्ध (Second Half): 'त्यामुळे ते भारताच्या बहुतांश भूभागावर जास्त पर्जन्य देत नाहीत'
•
हे अगदी बरोबर आहे. जमिनीवरून वाहत असल्याने या वाऱ्यांमध्ये बाष्पाचे प्रमाण अत्यल्प किंवा नसते. त्यामुळे ते कोरडे व थंड असतात आणि संपूर्ण उत्तर व मध्य भारतात स्वच्छ व कोरडे हवामान राहून पाऊस पडत नाही.
•
(अपवाद: बंगालच्या उपसागरावरून जाताना हे वारे बाष्प शोषून घेतात आणि तामिळनाडूच्या कोरोमंडळ किनारपट्टीवर परतीचा मान्सून पाऊस पाडतात).
### पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (४) अचूक: पूर्वार्ध चूक आहे आणि उत्तरार्ध बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
नैऋत्य मान्सून (SW Monsoon): समुद्रावरून जमिनीकडे वाहतात (Onshore), त्यामुळे भारतात ७५-८०% पाऊस पडतो.
•
ईशान्य मान्सून (NE Monsoon): जमिनीवरून समुद्राकडे वाहतात (Offshore); तामिळनाडूला वार्षिक पर्जन्याचा सुमारे ५०% पाऊस या वाऱ्यांमुळे मिळतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) - The first half is incorrect, but the second half is correct.
### Detailed Explanation:
•
First Half of the Statement: 'Northeast monsoon winds blow from sea to land'
•
This is factually incorrect. During the winter months (October to December), high pressure establishes over the frozen Asian landmass while low pressure dominates the equatorial Indian Ocean. Consequently, northeast trade winds blow from land to sea (offshore winds).
•
Second Half of the Statement: 'therefore they do not bring substantial rainfall'
•
This is factually correct. Because they originate over arid land, these winds carry negligible moisture. Hence, across the vast majority of continental and central India, they generate pleasant, cloudless, dry winter conditions with virtually no precipitation.
•
(The solitary exception is when a branch crosses the Bay of Bengal, absorbs moisture, and unleashes heavy winter rains along the Coromandel Coast / Tamil Nadu).
### Option Analysis:
•
Option (4) Correct: Perfectly identifies that the first half is false while the second half is true.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
South-West Monsoon: Oceanic to continental (on-shore) $\rightarrow$ causes India's main monsoon rainy season.
•
North-East Monsoon (Retreating Monsoon): Continental to oceanic (off-shore) $\rightarrow$ vital rainfall source primarily for coastal Tamil Nadu and Rayalaseema.