🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Maharashtra Arogya Vibhag Bharti 2024 MEDIUM

श्वसनसंस्थेच्या आजारांबाबत खालील विधानांचे परीक्षण करा: विधान I: न्यूमोनिया (Pneumonia) हा प्रामुख्याने फुफ्फुसांमधील वायुकोशांचा (Alveoli) संसर्ग आहे. विधान II: न्यूमोनिया हा जिवाणू, विषाणूंबरोबरच बुरशीमुळेही (Fungi) होऊ शकतो. योग्य पर्याय निवडा:

EN Evaluate the following statements concerning respiratory pathologies: Statement I: Pneumonia is primarily an inflammatory infection of the lung alveoli. Statement II: Pneumonia can be caused by fungal pathogens in addition to bacteria and viruses. Choose the correct option:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
विधान I बरोबर आणि विधान II चूक आहे
Statement I is correct and Statement II is incorrect
B
विधान I चूक आणि विधान II बरोबर आहे
Statement I is incorrect and Statement II is correct
C
दोन्ही विधाने I आणि II बरोबर आहेत
Both Statements are correct
D
दोन्ही विधाने चूक आहेत
Both Statements are incorrect
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (3) दोन्ही विधाने I आणि II बरोबर आहेत

न्यूमोनिया आजाराचे वैद्यकीय विश्लेषण:

• विधान I बरोबर: न्यूमोनिया हा फुफ्फुसाचा तीव्र संसर्ग आहे, ज्यामध्ये फुफ्फुसांतील सूक्ष्म हवेच्या पिशव्या म्हणजेच वायुकोश (Alveoli) पू (Pus) आणि द्रवाने भरतात; त्यामुळे ऑक्सिजन शोषणात अडथळा निर्माण होऊन श्वास घेण्यास त्रास होतो.
• विधान II बरोबर: न्यूमोनिया हा विविध प्रकारच्या रोगजंतूंमुळे होतो:
१) जिवाणू: स्ट्रेप्टोकॉकस न्यूमोनी (सर्वाधिक सामान्य).
२) विषाणू: इन्फ्लुएन्झा, रेस्पिरेटरी सिन्सिशिअल व्हायरस (RSV), कोरोना विषाणू.
३) बुरशी (Fungi): न्युमोसिस्टिस जिरोवेसी (Pneumocystis jirovecii), हिस्टोप्लाझ्मा, कोकिडिओइड्स यांसारख्या बुरशीजन्य घटकांमुळे विशेषतः रोगप्रतिकारशक्ती कमी असलेल्या व्यक्तींमध्ये (उदा. एड्स रुग्ण) फंगल न्यूमोनिया (Fungal Pneumonia) होतो.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: न्यूमोनियाच्या निदानासाठी छातीचा एक्स-रे (Chest X-ray) आणि थुंकीची तपासणी (Sputum culture) केली जाते. लहान मुलांमध्ये न्यूमोनिया रोखण्यासाठी PCV (Pneumococcal Conjugate Vaccine) लस दिली जाते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Both Statements are correct

Clinical Pathology of Pneumonia:

• Statement I is correct: Pneumonia is an inflammatory consolidation of the pulmonary parenchyma, wherein microscopic alveolar air sacs become engorged with exudative fluid and leukocytes, severely impairing alveolar gas exchange.
• Statement II is correct: The clinical etiology spans multiple microbial classes:
• Bacteria: *Streptococcus pneumoniae*, *Haemophilus influenzae*.
• Viruses: Influenza viruses, SARS-CoV-2, RSV.
• Fungi: *Pneumocystis jirovecii* causes opportunistic Pneumocystis pneumonia (PCP) in immunocompromised patients; *Histoplasma capsulatum* causes fungal granulomatous pneumonia.

Hence, both statements are factually sound.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Pneumococcal conjugate vaccines (PCV) provide prophylactic immunity against common serotypes of *Streptococcus pneumoniae* in the Universal Immunization Programme.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) विधान I बरोबर आणि विधान II चूक आहे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) विधान I चूक आणि विधान II बरोबर आहे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) दोन्ही विधाने I आणि II बरोबर आहेत (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) दोन्ही विधाने I आणि II बरोबर आहेत**[/gold]
✗ पर्याय (4) दोन्ही विधाने चूक आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #१ (जीवशास्त्र, मानवी शरीर व आरोग्य)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #२ (भौतिकशास्त्र व दैनंदिन विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #३ (रसायनशास्त्र, कृषी व पर्यावरण विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जीवशास्त्र (General Biology)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'जीवशास्त्र (General Biology)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →