🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Dept PSI Mains 2017 MEDIUM

खालील अटींची पूर्तता करणारी प्रत्येक व्यक्ती भारताची नागरिक असेल : (a) जी भारताच्या राज्यक्षेत्रात जन्मली होती. (b) जिच्या मातापित्यांपैकी कोणीही एक भारताच्या राज्यक्षेत्रात जन्मले होते, किंवा (c) जी अशा प्रारंभाच्या लगतपूर्वी किमान 5 वर्षे इतका काळ भारताच्या राज्यक्षेत्रात सामान्यतः निवासी आहे. (d) जी पडताळणी साठी योग्य आहे. पर्यायी उत्तरे :

EN Every person shall be a citizen of India who satisfies the following conditions: (a) Who was born in the territory of India. (b) Either of whose parents was born in the territory of India, or (c) Who has been ordinarily resident in the territory of India for not less than 5 years immediately preceding such commencement. (d) Who is eligible for verification. Alternative answers:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
पर्याय (a), (b) आणि (d) योग्य आहेत
Options (a), (b) and (d) are correct
B
पर्याय (b), (c) आणि (d) योग्य आहेत
Options (b), (c) and (d) are correct
C
पर्याय (a), (b) आणि (c) योग्य आहेत
Options (a), (b) and (c) are correct
D
वरील सर्व पर्याय योग्य आहेत
All of the above options are correct
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरील सर्व पर्याय योग्य आहेत)

घटनेच्या प्रारंभीचे नागरिकत्व (Article 5):

• अनुच्छेद 5 (संविधानाच्या प्रारंभी नागरिकत्व):

२६ जानेवारी १९५० रोजी ज्या व्यक्तीचे भारतात अधिवास (Domicile) होते आणि जी खालीलपैकी कोणत्याही एका अटीची पूर्तता करत होती, ती भारताची नागरिक मानली गेली:

• (a): जी व्यक्ती भारताच्या राज्यक्षेत्रात जन्मली होती; किंवा
• (b): जिच्या मातापित्यांपैकी कोणीही एक भारताच्या राज्यक्षेत्रात जन्मले होते; किंवा
• (c): जी राज्यघटनेच्या प्रारंभाच्या लगतपूर्वी किमान ५ वर्षे भारतात सामान्यतः निवासी होती.
• विधान (d): आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार वरील सर्व अटी व पूर्तता योग्य मानून पर्याय ४ (वरील सर्व पर्याय योग्य आहेत) निश्चित करण्यात आला आहे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• घटनेच्या सुरुवातीचे नागरिकत्व (Part II):
• कलम 5: अधिवासानुसार नागरिकत्व (Domicile).
• कलम 6: पाकिस्तानातून भारतात स्थलांतरित झालेल्यांचे नागरिकत्व.
• कलम 7: भारतातून पाकिस्तानात जाऊन परत आलेल्यांचे नागरिकत्व.
• कलम 8: भारतीय वंशाच्या परदेशात राहणाऱ्यांचे नागरिकत्व.
• कलम 9: परकीय देशाचे नागरिकत्व स्वेच्छेने स्वीकारल्यास भारतीय नागरिकत्व रद्द.
• कलम 11: संसदेला नागरिकत्वाबाबत कायदे करण्याचा अधिकार.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 (All of the above options are correct)

Constitutional Citizenship at Commencement (Article 5):

• Under Article 5 of the Constitution, at the date of commencement (January 26, 1950), every person who had their domicile in the territory of India and:
• (a) who was born in the territory of India; or
• (b) either of whose parents was born in the territory of India; or
• (c) who had been ordinarily resident in the territory of India for not less than five years immediately preceding such commencement, became a citizen of India.
• In the official MPSC answer key, Option 4 (All options are correct) was designated as the key choice.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Citizenship Articles in Part II:

• Article 5: Citizenship at commencement by domicile
• Article 9: Automatic termination of Indian citizenship upon voluntarily acquiring foreign nationality
• Article 11: Parliament's supreme power to regulate citizenship by law (leading to the Citizenship Act, 1955).
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) पर्याय (a), (b) आणि (d) योग्य आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) पर्याय (b), (c) आणि (d) योग्य आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) पर्याय (a), (b) आणि (c) योग्य आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) वरील सर्व पर्याय योग्य आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय ४ (वरील सर्व पर्याय योग्य आहेत)**
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय / रिट (Writs)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय घटक चाचणी
quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय / रिट (Writs)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय / रिट (Writs)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय / रिट (Writs)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय / रिट (Writs)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय / रिट (Writs)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →