🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2019 MEDIUM

खालील योग्य विधाने तपासून पहा आणि ओळखा:
विधान 'A': डेक्कन पठार बेसाल्ट खडकाचे बनलेले आहे.
विधान 'B': डेक्कन पठारवरील बॅसाल्ट खडकाच्या उत्पत्तीमुळे
ज्वालामुखीतून लावाचे साठणे

EN Examine and identify the correct statements of the following :
Statement ‘A’: Deccan Plateau is made up of Basalt Rock.
Statement ‘B’: The origin of Basalt Rock on the Deccan Plateau is due to the
deposition of lava erupted from volcano.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत.

Statement ‘A’ and ‘B’ are both correct.

विधान 'A' आणि 'B' हे दोन्ही असत्य आहेत.

Statement ‘A’ and ‘B’ both are false.

विधान 'A' चुकीचे आहे परंतु 'B' असत्य आहे.

Statement ‘A’ is false but ‘B’ is false.

विधान 'A' असत्य आहे परंतु 'B' योग्य आहे.

Statement ‘A’ is false but ‘B’ is correct.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

दख्खनचे पठार (Deccan Plateau) आणि बेसाल्ट खडक:

• विधान 'A' योग्य आहे:

• दख्खनचे पठार (विशेषतः महाराष्ट्र पठार) हे प्रामुख्याने बेसाल्ट (Basalt) या अल्कधर्मी अग्निज खडकापासून बनलेले आहे. या पठाराचा सुमारे ८२% भाग बेसाल्टच्या थरांनी व्यापलेला आहे.

• विधान 'B' योग्य आहे:

• दख्खनच्या पठारावरील बेसाल्ट खडकाची निर्मिती ही क्रिटेशियस कालखंडात (सुमारे ६ ते ७ कोटी वर्षांपूर्वी) झालेल्या भेगाळ ज्वालामुखीच्या (Fissure Volcano) उद्रेकातून झाली आहे.

• पृथ्वीच्या पोटातून लाव्हाच्या भेगांमधून अतिशय पातळ बेसिक लाव्हा (Basic Lava) पृष्ठभागावर पसरला. असे सुमारे २९ वेळा लाव्हाचे संचयन झाले, ज्यातून पायऱ्यांसारखे थर तयार झाले (याला 'डेक्कन ट्रॅप्स' - Deccan Traps म्हणतात, स्वीडिश भाषेत 'ट्रॅप' म्हणजे पायऱ्या).

त्यामुळे दोन्ही विधाने 'A' आणि 'B' पूर्णपणे योग्य आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

डेक्कन ट्रॅप्स (दख्खनचा लाव्हा):

• खडकाचा प्रकार: बहिर्निर्मित अल्कधर्मी अग्निज खडक (Extrusive Basic Igneous Rock).

• थरांची कमाल जाडी: मुंबई आणि पश्चिम घाटात सुमारे २,००० मीटर ते ३,००० मीटर, जी पूर्वेकडे नागपूरकडे कमी होत जाते (सुमारे १०० ते २०० मीटर).

• बेसाल्ट खडकाच्या अपक्षयातून (Weathering) काळी कापसाची मृदा (रेगूर मृदा) तयार झाली आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (Statement ‘A’ and ‘B’ are both correct)

Detailed Explanation:

Deccan Plateau and Basalt Formation:

• Statement ‘A’ is correct:

• The Deccan Plateau (particularly the Maharashtra Plateau) is overwhelmingly composed of Basalt rock, covering over $80\%$ of Maharashtra's surface area.

• Statement ‘B’ is correct:

• The basaltic lava sheet originated through massive fissure-type volcanic eruptions during the late Cretaceous period (approximately 65 million years ago).

• Highly fluid, basic basaltic magma welled up through long crustal fissures, spreading horizontally layer upon layer across nearly 500,000 sq. km. Successive cooling created step-like terraced topography termed 'Deccan Traps' (from the Swedish word *Trappa*, meaning steps).

Both statements ‘A’ and ‘B’ are factually and geologically correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Characteristics of Deccan Basalt:

• Rock classification: Extrusive igneous basic rock rich in iron, magnesium, and titaniferous magnetite.

• Maximum thickness: Exceeds 2,000 meters along the Western Ghats (Mahabaleshwar/Mumbai), thinning out eastwards towards Vidarbha.

• Weathering of basalt produces the fertile, moisture-retentive Black Cotton Soil (Regur).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय १ (विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत)**

⚠️ पर्याय (2) विधान 'A' आणि 'B' हे दोन्ही असत्य आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) विधान 'A' चुकीचे आहे परंतु 'B' असत्य आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) विधान 'A' असत्य आहे परंतु 'B' योग्य आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत.' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन