खालील विधानांचे परीक्षण करा आणि योग्य पर्याय निवडा : विधान अ) : पृथ्वीच्या परिवलनामुळे प्रत्येक रेखावृत्तावर स्थानिक वेळ भिन्न-भिन्न असते. विधान विधान ब) : स्थानिक वेळेतील विसंगती दूर करण्यासाठी प्रमाणवेळ पद्धतीचा वापर केला जातो. पर्यायी उत्तरे :
EN
Examine the following statements and select the correct option:
Statement a): Due to Earth's rotation, the local time on each meridian of longitude is different.
Statement b): The system of Standard Time is used to eliminate discrepancies and confusion arising from different local times.
Alternative Answers:
उत्तर: विधाने अ आणि ब दोन्ही बरोबर आहेत (पर्याय 1)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
विधान अ बरोबर आहे: पृथ्वी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे स्वतःभोवती फिरत असल्याने प्रत्येक रेखावृत्तावर सूर्य डोक्यावर येण्याची वेळ वेगवेगळी असते; दोन लगतच्या रेखावृत्तांमध्ये 4 मिनिटांचा स्थानिक वेळेचा फरक पडतो.
•
विधान ब बरोबर आहे: एकाच देशात अनेक रेखावृत्तांवरून जाणारे स्थानिक वेळ वापरल्यास रेल्वे, विमाने आणि प्रशासकीय कामकाजात प्रचंड गोंधळ निर्माण होतो. हा गोंधळ टाळण्यासाठी देशाच्या मध्यभागातून जाणाऱ्या रेखावृत्ताची वेळ संपूर्ण देशाची 'प्रमाणवेळ' (Standard Time) मानली जाते.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने योग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारताचा रेखावृत्तीय विस्तार 68°7' E ते 97°25' E (सुमारे 30°) आहे, ज्यामुळे अरुणाचल प्रदेश आणि गुजरातच्या स्थानिक वेळेत सुमारे 2 तासांचा फरक पडतो; हा फरक 82°30' E या प्रमाणवेळेने दूर केला आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Both statements a and b are correct (Option 1)
Key Points:
•
Statement a is correct: As the Earth rotates from west to east through 360° of longitude in 24 hours (15° per hour or 1° in 4 minutes), each meridian observes noon at a distinct chronological instant, resulting in differing local solar times.
•
Statement b is correct: Operating transport schedules and administrative machinery on disparate local times causes immense chaos; hence, countries establish a unified 'Standard Time' tied to a central meridian.
•
Thus, both statements are valid.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India spans ~30° of longitude (68°7' E to 97°25' E), creating a 2-hour local time differential between Arunachal Pradesh and Gujarat, bridged harmoniously by the 82°30' E Indian Standard Time (IST).