महाराष्ट्रातील मृदा संपदेसंदर्भातील खालील विधानांचे परीक्षण करा: १. रेगुर मृदेमध्ये ॲल्युमिनियम आणि लोहाचे प्रमाण पुरेशा पातळीवर असते. २. जांभी मृदा (Laterite soil) ही उष्ण व आर्द्र हवामानात तीव्र वि Google क्षालनामुळे तयार होते. ३. पूर्व विदर्भातील भंडारा व गोंदिया जिल्ह्यांत तांबडी-पिवळसर मृदा आढळते. ४. तांबड्या मृदेमध्ये सेंद्रिय द्रव्ये, नायट्रोजन व फॉस्फरसचे प्रमाण कमी असते. वरीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत?
EN
Examine the following statements regarding soil resources in Maharashtra:
1. Regur soil contains aluminium and iron compounds at adequate levels.
2. Laterite soil develops in hot and humid climates through intense leaching.
3. Red-yellowish soils are found in Bhandara and Gondia districts of Eastern Vidarbha.
4. Red soil is deficient in organic matter, nitrogen, and phosphorus.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (4) म्हणजेच सर्व विधाने (१), (२), (३) आणि (४) योग्य आहेत.
सविस्तर विश्लेषण:
१.
विधान १ (बरोबर): रेगुर (काळी कापसाची मृदा) ही दख्खनच्या बेसाल्ट खडकाच्या अपक्षयातून बनते. यात ॲल्युमिनियम, लोह (टायटॅनिफेरस मॅग्नेटाईट), कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम मुबलक प्रमाणात असतात.
२.
विधान २ (बरोबर): जांभी मृदा (Laterite) कोकणातील दक्षिण भाग (रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग) व सह्याद्रीच्या माथ्यावर जास्त पाऊस आणि दमट हवामानात सिलिका वाहून जाऊन (leaching) तयार होते.
३.
विधान ३ (बरोबर): भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली व चंद्रपूर या पूर्व विदर्भातील प्राचीन रूपांतरित व आर्कियन खडकांच्या प्रदेशात तांबडी व पिवळसर मृदा आढळते.
४.
विधान ४ (बरोबर): तांबड्या मृदेमध्ये लोहाचे प्रमाण जास्त असल्याने तिला लाल रंग प्राप्त होतो, मात्र तिच्यात ह्युमस (सेंद्रिय द्रव्ये), नायट्रोजन आणि फॉस्फरसचे प्रमाण अत्यंत अल्प असते.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
चारही विधाने पूर्णपणे तथ्यपूर्ण असल्याने पर्याय (4) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्राच्या एकूण क्षेत्रापैकी सुमारे ८०% क्षेत्रावर बेसाल्टजन्य काळी कापसाची मृदा (रेगुर) पसरलेली आहे. जांभी मृदा ही काजू, आंबा आणि मसाल्यांच्या पिकांसाठी, तर तांबडी मृदा ही भात आणि भरड धान्यांच्या लागवडीसाठी उपयुक्त ठरते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) i.e. All statements (1), (2), (3) and (4) are correct.
Detailed Analysis:
1.
Statement 1 (Correct): Regur (black cotton soil) formed by the weathering of Deccan basalt is rich in aluminium, iron (titaniferous magnetite), calcium, and magnesium carbonates.
2.
Statement 2 (Correct): Laterite soil forms under tropical conditions of high rainfall and temperature through intense chemical leaching (removal of silica and bases), typical of South Konkan (Ratnagiri, Sindhudurg) and the Sahyadri crests.
3.
Statement 3 (Correct): In Eastern Vidarbha (Bhandara, Gondia, Chandrapur, Gadchiroli), soils developed from ancient Archean crystalline and metamorphic rocks are predominantly red and yellow.
4.
Statement 4 (Correct): Red soils derive their characteristic tint from ferric oxides but are inherently deficient in humus (organic matter), nitrogen, and phosphorus.
Distractor Analysis:
•
Since all four statements are completely accurate geographically, Option (4) is the only valid choice. Options (1), (2), and (3) are under-inclusive.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Regur soil covers approximately 80% of Maharashtra's geographic area. Laterite soil is ideal for horticultural crops like cashew and mango, whereas red soils in high-rainfall crystalline tracts support paddy and coarse millets.