🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Group C Pre 2018 MEDIUM

खालील विधानांची सत्यता तपासा: विधान 'अ': समुद्रसपाटी पासून जस जसे उंच जावे तस तसे हवेचे तापमान कमी होत जाते. याला तापमानाचा सामान्य लोपदर असे म्हणतात. विधान 'ब': समुद्रसपाटी पासून जस जसे उंच जावे तस तसे हवेचे तापमान कमी होण्या ऐवजी वाढत जाते याला तापमानाची ​विपरीतता म्हणतात.

EN Examine the trueness of the following statements : Statement ‘A’: While going from mean sea level to upward side, the temperature of air decreases. It is called Normal Temperature Lapse Rate. Statement ‘B’: While going from mean sea level to upward side, the air temperature increases instead of decreasing. It is called the inversion of temperature.
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
​विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही सत्य आहेत.
Statements ‘A’ and ‘B’, both are true.
B
​विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही असत्य आहेत.
Statements ‘A’ and ‘B’, both are false.
C
​विधान 'अ' सत्य असून विधान 'ब' असत्य आहे.
Statement ‘A’ is true, but statement ‘B’ is false.
D
विधान 'अ' असत्य असून विधान 'ब' सत्य आहे.
Statement ‘A’ is false, but statement ‘B’ is true.
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

✅ उत्तर: ​विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही सत्य आहेत हे आहे.

📌 प्रमुख घटक:

• तापमानाचा सामान्य लोपदर
• ​आपले वातावरण विविध स्तरांमध्ये विभागलेले आहे. तपांबरमध्ये, वरवर गेले असता तापमान कमी होते. ते प्रत्येक 165 मीटरसाठी 1°C ने कमी होते. याला तापमानाचा सामान्य सामान्य लोपदर म्हणतात.
• तापमानाची ​विपरीतता
• येथे परिस्थिती उलट होते आणि (समुद्रसपाटीपासून) उंची जशी जशी वाढत त्याच सोबत तापमान कमी होण्याऐवजी वाढत जाते. याला तापमानाची ​विपरीतता (तापमानाचे व्यस्तन) म्हणतात.
• तापमानाची ​विपरीतता: हे तपांबरामधील तापमानाच्या सामान्य वर्तनाचे उलट आहे. या हवामानशास्त्रीय घटनेअंतर्गत, थंड हवेच्या थरावर उष्ण हवेचा थर असतो.
• हे वातावरणातील अवतलन परिस्थितीत उद्भवते तर काहीवेळा, ते हवेच्या आडव्या किंवा उभ्या हालचालीमुळे होते.
• तापमानाची ​विपरीतता (तापमानाचे व्यस्तन) हे सहसा अल्प कालावधीचे असते परंतु तरीही ते अतिसामान्य असते.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

✅ Answer: ​Statements ‘A’ and ‘B’, both are true.

📌 Key Highlights:

• Normal Temperature Lapse Rate
• Our atmosphere is divided into various layers. In the troposphere, the temperature decreases with an increase in height. It decreases by 1°C for every 165 m. This is called the normal lapse rate of temperature.
• The inversion of temperature
• The situation gets reversed and the temperature starts increasing with height rather than decreasing. This is called temperature inversion.
• Temperature inversion: It is a reversal of the normal behavior of temperature in the troposphere. Under this meteorological phenomenon, a layer of warm air lies over the cold air layer.
• It is caused in stac atmospheric conditions while sometimes, it occurs due to horizontal or vertical movement of air.
• Temperature inversion is usually of short duration but quite common nonetheless.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) ​विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही सत्य आहेत. (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.
⚠️ पर्याय (2) ​विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही असत्य आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) ​विधान 'अ' सत्य असून विधान 'ब' असत्य आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) विधान 'अ' असत्य असून विधान 'ब' सत्य आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 १४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2 भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3 फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4 अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5 ३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →