खालील विधानांची सत्यता तपासा : अ) समुद्रसपाटी पासून जस जसे उंच जावे तस तसे हवेचे तापमान कमी होत जाते. याला तापमानाचा सामान्य लोपदर असे म्हणतात. ब) समुद्रसपाटी पासून जस जसे उंच जावे तस तसे तापमान कमी होण्या ऐवजी वाढत जाते याला तापमानाची विपरीतता म्हणतात. पर्यायी उत्तरे:
EN
Examine the veracity of the following statements:
Statement a: As one ascends from sea level, air temperature steadily decreases with altitude; this is called the Normal Lapse Rate of temperature.
Statement b: When temperature increases with altitude instead of decreasing, it is called Temperature Inversion.
Alternative Answers:
योग्य उत्तर पर्याय १ (विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही सत्य आहेत) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
तापमानाचा सामान्य लोपदर आणि विपरीतता:
•
विधान अ सत्य आहे: तपांबरामध्ये उंचीनुसार तापमान कमी होत जाण्याच्या नैसर्गिक नियमाला 'तापमानाचा सामान्य लोपदर' (Normal Lapse Rate) म्हणतात (प्रमाण: दर १,००० मीटरला ६.५° से. किंवा दर १६५ मीटरला १° से. घट).
•
विधान ब सत्य आहे: विशिष्ट परिस्थितीत (उदा. हिवाळ्यातील शांत रात्र, दरीतील थंड हवा) उंचीनुसार तापमान घटण्याऐवजी उंचीनुसार तापमान वाढत जाण्याची स्थिती निर्माण होते, तिला 'तापमानाची विपरीतता' (Inversion of Temperature) म्हणतात.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने शास्त्रीयदृष्ट्या सत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
उंचीनुसार तापमान घट = सामान्य लोपदर (Lapse Rate). उंचीनुसार तापमान वाढ = तापमानाची विपरीतता (Temperature Inversion). विपरीततेमुळे खोऱ्यांमध्ये धुके आणि शहरात धुरके (Smog) तयार होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Both statements 'a' and 'b' are true).
Explanation:
•
Normal Lapse Rate and Temperature Inversion:
•
Statement a is TRUE: Under ordinary tropospheric conditions, temperature decreases with increasing altitude at a standard rate (~6.5°C per 1,000 meters / 1°C per 165 meters), defined as the Normal Environmental Lapse Rate.
•
Statement b is TRUE: When this normal gradient is reversed—such that warmer air caps colder, denser surface air, causing temperature to increase with height—the meteorological condition is termed an Inversion of Temperature.
•
Both statements are definitionally and scientifically accurate.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Decrease of temperature with altitude = Normal Lapse Rate. Increase of temperature with altitude = Temperature Inversion.