🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

शीतीकरण (Cooling) आणि कृत्रिम धूर/धुके निर्माण करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'शुष्क बर्फ' (Dry Ice) या पदार्थाचे अचूक रासायनिक सूत्र काय आहे?

EN Extensively used as an industrial cooling agent and for generating theatrical fog, what is the exact chemical formula of 'Dry Ice'?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
CO (कार्बन मोनॉक्साइड)
CO (Carbon Monoxide)
B
CO₂ (स्थायू कार्बन डायऑक्साईड)
CO₂ (Solid Carbon Dioxide)
C
H₂O (पाण्याचा बर्फ)
H₂O (Water Ice)
D
H₂O₂ (हायड्रोजन पेरोक्साइड)
H₂O₂ (Hydrogen Peroxide)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) CO₂ (स्थायू कार्बन डायऑक्साईड)

शुष्क बर्फ (Dry Ice) चे रासायनिक स्वरूप व भौतिक गुणधर्म:

१. रासायनिक सूत्र व संकल्पना:
• शुष्क बर्फ म्हणजे स्थायू रूपातील कार्बन डायऑक्साईड ($CO_2$) होय.
• याचे रासायनिक सूत्र $CO_2$ आहे.
२. याला 'शुष्क बर्फ' (Dry Ice) का म्हणतात?
• सामान्य पाण्याचा बर्फ वितळल्यावर त्याचे द्रवात (पाण्यात) रूपांतर होते आणि तो पृष्ठभाग ओला करतो.
• परंतु स्थायू $CO_2$ सामान्य वातावरणीय दाबावर वितळून द्रवात न जाता थेट वायूत रूपांतरित होतो (संप्लवन - Sublimation).
• तो पृष्ठभागाला अजिबात ओला करत नाही, म्हणून त्याला 'शुष्क बर्फ' (Dry Ice) म्हणतात.
३. वैशिष्ट्ये व उपयोग:
• याचे तापमान सुमारे -७८.५°C (-१०९.३°F) इतके अतिशीत असते.
• उपयोग: नाशवंत औषधे, जैविक नमुने आणि अन्नपदार्थांचे शीतकरण करण्यासाठी; तसेच चित्रपट आणि नाटकात हवेतील पाण्याच्या बाष्पाचे संघनन करून कृत्रिम दाट धूर किंवा धुके निर्माण करण्यासाठी.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: स्थायूचे द्रवात रूपांतर न होता थेट वायूत रूपांतर होण्याच्या प्रक्रियेला 'संप्लवन' (Sublimation) म्हणतात. शुष्क बर्फ ($CO_2$), कापूर, अमोनियम क्लोराईड (नवसागर), आणि आयोडीन ही संप्लवनशील पदार्थांची प्रमुख उदाहरणे आहेत.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) CO₂ (Solid Carbon Dioxide)

Physical chemistry and thermodynamic properties of Dry Ice:

1. Chemical Formula & Identity:
• Dry Ice is the solid aggregate state of Carbon Dioxide, bearing the chemical formula $CO_2$.
2. Why Termed 'Dry' Ice (Sublimation):
• Regular water ice melts into liquid water at $0^\circ ext{C}$, wetting contact surfaces.
• Solid $CO_2$ exhibits a triple point above atmospheric pressure ($5.1 ext{ atm}$). Consequently, at standard atmospheric pressure ($1 ext{ atm}$), it bypasses the liquid state entirely, transitioning directly from solid to gas at $-78.5^\circ ext{C}$ ($-109.3^\circ ext{F}$) through Sublimation. Because it leaves no liquid residue, it is termed 'Dry Ice'.
3. Practical Applications:
• Transporting biological vaccines and perishable pharmaceuticals under deep freeze.
• Creating non-toxic theatrical fog effects through rapid water condensation.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Sublimation denotes the direct phase transition from solid to gas. Benchmark sublimable substances: Dry Ice ($CO_2$), Camphor, Ammonium Chloride ($NH_4Cl$), Naphthalene, and Iodine.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) CO (कार्बन मोनॉक्साइड) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) CO₂ (स्थायू कार्बन डायऑक्साईड) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) CO₂ (स्थायू कार्बन डायऑक्साईड)**[/gold]
⚠️ पर्याय (3) H₂O (पाण्याचा बर्फ) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) H₂O₂ (हायड्रोजन पेरोक्साइड) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'एप्रिल २०२६' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #१ (जीवशास्त्र, मानवी शरीर व आरोग्य)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #२ (भौतिकशास्त्र व दैनंदिन विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #३ (रसायनशास्त्र, कृषी व पर्यावरण विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२६

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२६' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२६' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'एप्रिल २०२६' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'एप्रिल २०२६' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →