पर्यायात दिलेल्या क्रमवार शब्दाने रिकाम्या जागा भरा. " हरितगृह" परिणामात पृथ्वीपासून _______ या प्रकारची प्रारणे वातावरणातील ______ वायू शोषून घेतो व नंतर पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर पुन्हा उत्सर्जित करतो.
EN
Fill in the blanks with the correct sequence of terms:
In the 'Greenhouse Effect', _______ radiation from the Earth is absorbed by _______ gas in the atmosphere and re-emitted back to the Earth's surface:
योग्य उत्तर: पर्याय (१) अवरक्त, CO2 (Infrared, CO2)
स्पष्टीकरण:
•
हरितगृह परिणामाची (Greenhouse Effect) वैज्ञानिक प्रक्रिया:
•
सूर्य पृथ्वीच्या पृष्ठभागाला प्रामुख्याने कमी तरंगलांबीच्या दृश्य आणि अतिनील किरणांनी तापवतो.
•
तापलेला पृथ्वीचा पृष्ठभाग ही उष्णता अवकाशात पुन्हा उत्सर्जित करताना लांब तरंगलांबीच्या 'अवरक्त' (Infrared / IR / उष्णता प्रारणे) प्रारणांच्या रूपात उत्सर्जित करतो.
•
वातावरणातील हरितगृह वायू, विशेषतः कार्बन डायऑक्साइड ($CO_2$), मिथेन ($CH_4$), आणि पाण्याची वाफ या अवरक्त प्रारणांना शोषून घेतात आणि ती उष्णता पुन्हा पृथ्वीच्या दिशेने उत्सर्जित करतात.
•
यामुळे पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचे तापमान जीवसृष्टीसाठी अनुकूल (सरासरी १५°C) राहते.
•
नायट्रोजन ($N_2$) हा हरितगृह वायू नाही (तो अवरक्त किरणे शोषत नाही).
•
म्हणून योग्य जोडी: अवरक्त (Infrared) आणि $CO_2$ हीच आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जर पृथ्वीवर नैसर्गिक हरितगृह परिणाम नसता, तर पृथ्वीचे सरासरी तापमान उणे १८ अंश सेल्सिअस ($-18^\\circ\\text{C}$) इतके अतिथंड राहिले असते आणि पृथ्वी बर्फाचा गोळा बनली असती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Infrared, CO2
Explanation:
•
Mechanism of the Greenhouse Effect:
•
Incoming solar radiation reaches Earth primarily as shortwave visible light and UV radiation.
•
Earth's surface absorbs this energy and re-radiates it back toward space as longwave Infrared (thermal IR) radiation.
•
Polyatomic greenhouse gases, predominantly Carbon Dioxide ($CO_2$), water vapor, and methane, strongly absorb these outgoing infrared wavelengths due to their molecular dipole resonance and re-radiate thermal energy omnidirectionally, warming the troposphere.
•
Nitrogen ($N_2$) is a homonuclear diatomic gas that cannot absorb infrared radiation.
•
Therefore, the correct blanks are Infrared and $CO_2$.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Without the natural greenhouse effect, the average surface temperature of Earth would be an uninhabitable $-18^\circ\text{C}$ instead of the current comfortable $+15^\circ\text{C}$.