दक्षिण महाराष्ट्रातील कृषीदृष्ट्या अत्यंत समृद्ध असणाऱ्या प्रदेशातून वाहणाऱ्या 'वारणा' (Warna) आणि 'पंचगंगा' (Panchganga) या दोन्ही नद्या अनुक्रमे हरिपूर आणि नरसोबाची वाडी येथे खालीलपैकी कोणत्या मुख्य नदीस मिळतात?
EN
Flowing through the agriculturally prosperous plains of Southern Maharashtra, into which principal river do the 'Warna' and 'Panchganga' rivers drain at Haripur and Narsobawadi, respectively?
योग्य उत्तर पर्याय 3 (कृष्णा नदी / Krishna River) आहे.
सविस्तर नदी संगम व खोरे विश्लेषण:
•
वारणा नदी: सह्याद्रीच्या प्रचितगडाजवळ उगम पावणारी वारणा नदी सांगली आणि कोल्हापूर जिल्ह्यांची नैसर्गिक सीमा निश्चित करते. ही नदी सांगलीजवळ हरिपूर येथे कृष्णा नदीस मिळते. वारणा नदीवर चांदोली राष्ट्रीय उद्यानालगत 'चांदोली धरण' (वसंतसागर) बांधलेले आहे.
•
पंचगंगा नदी: कोल्हापूर शहरातून वाहणारी पंचगंगा नदी ऐतिहासिक दत्तक्षेत्र नरसोबाची वाडी (कुरुंदवाडजवळ) येथे कृष्णा नदीला मिळते.
•
त्यामुळे वारणा आणि पंचगंगा या दोन्ही नद्या दक्षिण महाराष्ट्रातील कृष्णा नदीच्या उजव्या तीरावरील (Right-bank tributaries) अत्यंत महत्त्वाच्या उपनद्या आहेत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
गोदावरी: मध्य व उत्तर महाराष्ट्रातून वाहते (वारणा-पंचगंगा तिच्या खोऱ्यात येत नाहीत).
•
भीमा: पुणे, सोलापूर भागातून वाहते (निरा, सीना या तिच्या उपनद्या आहेत).
•
तापी: उत्तर महाराष्ट्रातील पश्चिमवाहिनी नदी.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कृष्णा नदीच्या उपनद्यांचा संगमाचा क्रम (उत्तरेकडून दक्षिणेकडे):
१.
वेण्णा (माहुली, सातारा)
२.
कोयना (कराड, सातारा)
३.
वारणा (हरिपूर, सांगली)
४.
पंचगंगा (नरसोबाची वाडी, कोल्हापूर)
५.
दूधगंगा (दानवाडजवळ).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Krishna River).
Detailed Drainage Analysis:
•
Warna River: Originates near Prachitgad in the Sahyadris, serving as the border between Sangli and Kolhapur districts. It joins the Krishna River at Haripur near Sangli.
•
Panchganga River: Traverses through Kolhapur district and empties into the Krishna River at the pilgrimage shrine of Narsobawadi (Kurundwad).
•
Both Warna and Panchganga are vital right-bank tributaries of the Krishna River system in southern Maharashtra, supporting fertile sugarcane agriculture.
Distractor Analysis:
•
Godavari: Drains Marathwada and northern Maharashtra.
•
Bhima: Drains western and south-central Maharashtra (Pune, Solapur).
•
Tapi: Major west-flowing river of Khandesh.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Sequential order of major tributaries meeting Krishna River in Maharashtra (North to South):
1.
Venna (Mahuli, Satara)
2.
Koyna (Karad, Satara)
3.
Warna (Haripur, Sangli)
4.
Panchganga (Narsobawadi, Kolhapur)
5.
Dudhganga (Danwad, Kolhapur border).