१९९१ च्या नवीन आर्थिक सुधारणांनंतर (LPG), भारतामध्ये केंद्रीय नियंत्रणकारी नियोजनाऐवजी पूर्णपणे 'सूचक नियोजनाचा' (Indicative Planning) अवलंब खालीलपैकी कोणत्या पंचवार्षिक योजनेत करण्यात आला?
EN
Following the 1991 economic reforms (LPG), in which Five-Year Plan did India formally transition from directive/imperative planning to 'Indicative Planning'?
योग्य उत्तर आठवी पंचवार्षिक योजना (Eighth Five-Year Plan) (पर्याय १) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
आठवी पंचवार्षिक योजना (१९९२-१९९७):
•
पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंह राव आणि वित्तमंत्री डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या कार्यकाळात ही योजना राबवली गेली (राव-मनमोहन मॉडेल / जॉन डब्ल्यू मिलर मॉडेल).
•
१९९१ मध्ये भारताने उदारीकरण स्वीकारल्यामुळे सरकारने उद्योगांवर नियंत्रण लादण्याऐवजी खाजगी क्षेत्राला दिशा दाखवणारे 'सूचक नियोजन' (Indicative Planning) स्वीकारले.
2.
सूचक नियोजन म्हणजे काय?
•
यामध्ये सरकार अर्थव्यवस्थेत थेट उत्पादन न करता केवळ मार्गदर्शक, नियामक आणि प्रेरक (Facilitator) म्हणून काम करते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
आठवी योजना (१९९२-९७): पूर्णपणे सूचक नियोजन.
•
लक्ष्य विकास दर: ५.६%, साध्य विकास दर: ६.६८% (अत्यंत यशस्वी योजना).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Eighth Five-Year Plan (Option 1).
Detailed Analysis:
1.
Eighth Five-Year Plan (1992–1997):
•
Initiated under Prime Minister P. V. Narasimha Rao with Pranab Mukherjee as Deputy Chairman of the Planning Commission.
•
Following the 1991 balance-of-payments crisis and market liberalization, India dismantled physical licensing and instituted Indicative Planning.
2.
What is Indicative Planning?
•
The state sets broad macroeconomic trajectories and fiscal priorities while relying on private investment and price mechanisms to drive production.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Eighth Plan (1992–97): Watershed moment transitioning to Indicative Planning.
| - Target: 5.6% | Realized: 6.68%. |
|---|