🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

दख्खनच्या पठारावरील ज्वालामुखीजन्य बेसाल्ट खडकांच्या अपक्षयातून निर्माण झालेल्या, स्वतःहून नांगरली जाण्याची क्षमता असणाऱ्या कोणत्या मृदेस 'रेगुर मृदा' म्हणूनही ओळखले जाते?

EN Formed through the weathering of volcanic basalt on the Deccan Plateau, possessing high moisture retentiveness and self-ploughing capacity, which soil is also famously known as 'Regur Soil'?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

गाळाची / जलोढ मृदा (Alluvial Soil)

Alluvial Soil

जांभी / लॅटेराइट मृदा (Laterite Soil)

Laterite Soil

वाळवंटी / शुष्क मृदा (Arid Soil)

Arid Soil

काळी मृदा (Black Soil / Black Cotton Soil)

Black Soil (Black Cotton Soil)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (४) - काळी मृदा.

विश्लेषण:

• काळ्या मृदेला स्थानिक भाषेत 'रेगुर' (Regur - तेलगू शब्द 'रेगुडा'वरून) किंवा 'कापसाची काळी मृदा' (Black Cotton Soil) म्हटले जाते.

• निर्मिती: ज्वालामुखीच्या उद्रेकातून पसरलेल्या क्रिटेशिअस काळातील बेसाल्ट (लव्हा) खडकांच्या दीर्घकालीन अपक्षयातून (Weathering) ही मृदा तयार झाली आहे.

• वैशिष्ट्ये:

• ही मृदा अत्यंत बारीक चिकणमातीची (Clayey) असून तिच्यात पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता (Moisture retention) अफाट असते.

• ओलाव्यामुळे ती फुगते व चिकट बनते; तर कोरड्या ऋतूत आकुंचन पावून तिच्यात मोठ्या व खोल भेगा पडतात, ज्यामुळे हवेशी संपर्क होऊन 'नैसर्गिक नांगरणी' (Self-ploughing) होते.

• टिटॅनिफेरस मॅग्नेटाइटच्या उपस्थितीमुळे या मृदेला काळा रंग प्राप्त होतो.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१) गाळाची मृदा: नद्यांच्या गाळाने बनलेली.

• पर्याय (२) जांभी मृदा: मुसळधार पावसात लीचिंगमुळे बनलेली.

• पर्याय (३) शुष्क मृदा: वाळवंटातील वालुकामय मृदा.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

काळी मृदा प्रामुख्याने महाराष्ट्र, पश्चिम मध्य प्रदेश, गुजरात, आणि उत्तर कर्नाटकात आढळते. ही मृदा कापूस, ज्वारी, सोयाबीन आणि ऊस पिकांसाठी आदर्श मानली जाते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) - Black Soil (Black Cotton Soil).

Analysis:

• Black Soil is universally known as 'Regur' (derived from the Telugu word 'Reguda') and 'Black Cotton Soil'.

• Pedogenesis: Formed in situ via subaerial weathering of Cretaceous Deccan trap basaltic lavas.

• Diagnostic Characteristics:

• Highly argillaceous (clay content >50%), exhibiting remarkable moisture-holding capacity.

• Swells and becomes sticky when hydrated; upon drying, it contracts severely, developing deep polygonal fissures that aerate the subsoil ('self-ploughing' property).

• The characteristic black coloration is imparted by titaniferous magnetite and colloidal clay complexes.

Distractor Analysis:

• Option (1) Alluvial Soil: Transported azonal soil.

• Option (2) Laterite Soil: Highly leached infertile residuum.

• Option (3) Arid Soil: High salt and sand content.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Regur soil is deficient in nitrogen, phosphorus, and organic humus, but rich in calcium carbonate, magnesium, potash, and lime. Highly suited for cotton and jowar.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) गाळाची / जलोढ मृदा (Alluvial Soil) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) जांभी / लॅटेराइट मृदा (Laterite Soil) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) वाळवंटी / शुष्क मृदा (Arid Soil) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) काळी मृदा (Black Soil / Black Cotton Soil) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (४) - काळी मृदा.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'काळी मृदा (Black Soil / Black Cotton Soil)' हे असून ते 'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारताचा भूगोल सर्वसमावेशक सराव प्रश्नसंच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन