अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोनातून जागतिकीकरणाच्या प्रवाहात (Flows of Globalization) प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या घटकांचा समावेश होतो?
EN
From an economic perspective, the broad international flows driving the process of globalization primarily include which of the following?
योग्य उत्तर पर्याय (४) वरील सर्व आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
जागतिकीकरणाचे आर्थिक प्रवाह:
•
आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) आणि जागतिक बँकेनुसार आर्थिक जागतिकीकरण हे प्रामुख्याने तीन ते चार प्रवाहांच्या आधारे मोजले जाते:
१)
वस्तू व सेवांचा व्यापार: जागतिक निर्यात आणि आयातीचे राष्ट्रीय उत्पन्नाशी (GDP) असलेले वाढते प्रमाण.
२)
भांडवलाची हालचाल: थेट परकीय गुंतवणूक (FDI) आणि पोर्टफोलिओ गुंतवणूक (FPI) यांचे सीमापार प्रवाह.
३)
भांडवलाचे व तंत्रज्ञानाचे प्रचलन: जागतिक वित्तीय बाजारपेठांचे एकत्रीकरण आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा प्रसार.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१), (२) आणि (३) हे सर्व घटक मिळून जागतिकीकरणाची संपूर्ण व्याप्ती तयार होते.
•
त्यामुळे पर्याय (४) वरील सर्व हे परिपूर्ण उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
एखाद्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेतील जागतिकीकरणाचे प्रमाण मोजण्यासाठी 'व्यापार मोकळेपणा निर्देशांक' (Trade Openness Index = $\frac{निर्यात + आयात}{GDP} \times १००$) वापरला जातो. भारतात हे प्रमाण १९९१ मधील १५% वरून सध्या सुमारे ४०% ते ४५% वर पोहोचले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) All of the above.
Detailed Analysis:
•
Economic Conduits of Globalization:
•
As defined by multilateral institutions (IMF, World Bank, WTO), economic globalization manifests through interconnected transnational flows:
1)
Trade in Goods and Services: Accelerated exchange of commodities and tertiary services across sovereign borders.
2)
Cross-Border Capital Movements: Global mobility of capital through foreign direct investments (FDI), portfolio equity, and sovereign debt instruments.
3)
Circulation of Technology & Information: Uninhibited diffusion of knowledge, algorithmic platforms, telecommunications, and financial assets.
Distractor Analysis:
•
Options (1), (2), and (3) collectively constitute the vital operational conduits of global economic integration.
•
Therefore, Option (4) All of the above is the accurate response.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The extent of an economy's global integration is universally measured via the Trade Openness Ratio ($\frac{Exports + Imports}{GDP} \times 100$), which surged in India from ~15% in 1991 to over 40-45% in recent decades.