महाराष्ट्राने विकेंद्रीत नियोजन प्रक्रिया कोणत्या पंचवार्षिक योजनेच्या आरंभापासून सुरू केली? 1: पहिली पंच-वार्षिक योजना 2: तिसरी पंच-वार्षिक योजना 3: पाचवी पंच-वार्षिक योजना 4: सातवी पंच-वार्षिक योजना
EN
From the beginning of which Five Year Plan did Maharashtra initiate the decentralized planning process?
1: First Five Year Plan
2: Third Five Year Plan
3: Fifth Five Year Plan
4: Seventh Five Year Plan
महाराष्ट्राने विकेंद्रित जिल्हा नियोजन प्रक्रिया पाचव्या पंचवार्षिक योजनेच्या (Fifth Five Year Plan, 1974-79 - पर्याय 3) आरंभापासून सुरू केली.
•
1974 मध्ये महाराष्ट्र शासनाने जिल्हा पातळीवर विकास योजनांची आखणी व अंमलबजावणी करण्यासाठी 'जिल्हा नियोजन व विकास मंडळे' (District Planning and Development Councils - DPDC) स्थापन केली.
•
यामुळे राज्याच्या एकूण योजनेतील निधीचा ठरावीक हिस्सा (सुमारे 40% ते 42%) थेट जिल्ह्यांना लोकसंख्या, मागासलेपण आणि सिंचन या निकषांच्या आधारे वाटप करून 'जिल्हा योजना' (District Plan) तयार करण्यास सुरुवात झाली.
•
पुढे 1999 मध्ये महाराष्ट्र जिल्हा नियोजन समिती कायदा संमत करून संविधानाच्या कलम 243ZD नुसार 'जिल्हा नियोजन समित्या' (DPC) स्थापन करण्यात आल्या.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जिल्ह्याचे पालकमंत्री हे जिल्हा नियोजन समितीचे (DPC) पदसिद्ध अध्यक्ष असतात, तर जिल्हाधिकारी हे सदस्य सचिव असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Maharashtra initiated its pioneering decentralized district planning process from the commencement of the Fifth Five Year Plan (1974-79 - Option 3).
•
In 1974, Maharashtra established District Planning and Development Councils (DPDCs) under the chairmanship of designated Guardian Ministers.
•
The state formula-allocated roughly 40-42% of its divisible annual plan budget directly to districts based on objective criteria such as population, backwardness, and agricultural indicators.
•
This laid the institutional groundwork for the constitutional District Planning Committees (Article 243ZD) constituted under the Maharashtra District Planning Committee Act, 1998.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The District Guardian Minister serves as the ex-officio Chairperson of the District Planning Committee (DPC), and the District Collector serves as the Member Secretary.