भौगोलिक संदर्भ, डिजिटल काशा हा ...........चा महत्वपूर्व घटक आहे.
EN
Geographic referencing and digital mapping are crucial components of:
योग्य उत्तर: पर्याय (३) जी आय एस (GIS)
स्पष्टीकरण:
•
GIS (Geographical Information System - भौगोलिक माहिती प्रणाली): ही संगणकीय प्रणाली भौगोलिक संदर्भ (Geographic Referencing / Georeferencing) आणि डिजिटल नकाशे (Digital Mapping) तयार करणे, व्यवस्थापित करणे व त्यांचे विश्लेषण करण्यासाठी तयार केली गेली आहे.
•
घटक व कार्यपद्धती:
•
GIS मध्ये पृथ्वीवरील कोणत्याही घटकाला अक्षांश-रेखांशाच्या (Latitude-Longitude) स्वरूपात भौगोलिक स्थान दिले जाते.
•
यात विविध विषयक स्तर (Thematic Layers - उदा. रस्ते, जलस्रोत, जमिनीचा वापर, वस्त्या) एकमेकांवर ठेवून (Overlay Analysis) गुंतागुंतीचे नकाशे तयार केले जातात.
•
इतर पर्याय:
•
GPS: उपग्रहाद्वारे पृथ्वीवरील अचूक स्थान (Coordinates) मिळवण्याचे साधन आहे.
•
DGPS: GPS ची अचूकता वाढवणारी विभेदक प्रणाली आहे.
•
सुदूर संवेदन (Remote Sensing): दूरवरून डेटा गोळा करण्याचे तंत्र आहे.
•
म्हणून डिजिटल नकाशे आणि अवकाशीय विश्लेषणाचा मुख्य आधार GIS हाच आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
GIS मध्ये डेटा दोन प्रमुख फॉरमॅट्समध्ये साठवला जातो:
१.
रास्टर डेटा (Raster): पिक्सेल्सच्या ग्रीडमध्ये (उदा. उपग्रह प्रतिमा).
२.
व्हेक्टर डेटा (Vector): बिंदू (Points), रेषा (Lines) आणि बहुभुज (Polygons) स्वरूपात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) GIS
Explanation:
•
GIS (Geographic Information System): A specialized computer-based system designed to capture, store, manipulate, analyze, manage, and present spatially referenced and geographic data.
•
Crucial Components: Georeferencing (assigning spatial coordinates to real-world features) and layered digital cartographic mapping are the central pillars of GIS architecture.
•
Distinctions:
•
GPS: Provides real-time coordinates (raw positioning).
•
DGPS: Differential GPS offering centimeter-level positioning accuracy.
•
Remote Sensing: Gathers raw multispectral image data from airborne or spaceborne platforms.
•
It is GIS that integrates this digital mapping, spatial data layers, and database attributes for comprehensive geographic analysis.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
GIS operates using two fundamental spatial data models: Raster data (pixel grids, elevation models) and Vector data (points, lines, polygons for discrete geographic entities).