🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

भूवैज्ञानिक आणि रासायनिक दृष्ट्या चुनखडक (Limestone), खडू (Chalk) आणि संगमरवर (Marble) ही सर्व खालीलपैकी कोणत्या संयुगाची विविध रूपे आहेत?

EN Geologically and chemically, limestone, chalk, and marble represent different physical and crystalline forms of which chemical compound?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
कॅल्शियम ऑक्साईड
Calcium oxide
B
कॅल्शियम कार्बोनेट
Calcium carbonate
C
कॅल्शियम हायड्रॉक्साईड
Calcium hydroxide
D
कॅल्शियम फॉस्फेट
Calcium phosphate
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) कॅल्शियम कार्बोनेट

कॅल्शियम कार्बोनेटची रूपे आणि भूशास्त्रीय चक्र:

• कॅल्शियम कार्बोनेट ($CaCO_3$): चुनखडक, खडू आणि संगमरवर हे तिन्ही रासायनिकदृष्ट्या शुद्ध कॅल्शियम कार्बोनेटचे ($CaCO_3$) बनलेले असतात:
1. खडू (Chalk): हा अतिसूक्ष्म समुद्री प्लवकांच्या (Coccoliths) कॅलकेरियस कवचांपासून तयार झालेला सच्छिद्र आणि मृदू गाळाचा खडक आहे.
2. चुनखडक (Limestone): समुद्री शिंपले, प्रवाळ आणि कॅल्शियम साठ्यांचे थर साचून दाबामुळे घट्ट झालेला गाळाचा (Sedimentary) खडक आहे.
3. संगमरवर (Marble): चुनखडकावर भूगर्भातील प्रचंड उष्णता आणि दाबाची प्रक्रिया होऊन रूपांतरित झालेला (Metamorphic) स्फटिकमय खडक आहे.
• इतर कॅल्शियम संयुगांचे स्वरूप:
• कॅल्शियम ऑक्साईड ($CaO$): कळीचा चुना (Quicklime/Burnt lime).
• कॅल्शियम हायड्रॉक्साईड ($Ca(OH)_2$): विरलेला चुना (Slaked lime).
• कॅल्शियम फॉस्फेट ($Ca_3(PO_4)_2$): मानवी हाडे आणि दातांच्या संरचनेतील प्रमुख घटक.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: चुन्याचे रासायनिक चक्र नेहमी लक्षात ठेवा:

1. चुनखडकाचे ज्वलन (Calcination): $CaCO_3 \xrightarrow{\Delta} CaO + CO_2 \uparrow$
2. चुनकळीत पाणी टाकणे (Slaking): $CaO + H_2O \rightarrow Ca(OH)_2 + \text{उष्णता}$
3. विरलेल्या चुन्याची हवेतील कार्बन डायऑक्साइडशी अभिक्रिया (पांढरी चमक येणे): $Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 \downarrow + H_2O$.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Calcium carbonate

Chemical Forms of Calcium Carbonate ($CaCO_3$):

• Calcium Carbonate ($CaCO_3$): Limestone, chalk, and marble are geochemically identical in basic chemical composition, all consisting of calcium carbonate ($CaCO_3$):
1. Chalk: A porous, soft, fine-textured sedimentary rock formed from the microscopic calcite shells of oceanic coccolithophores.
2. Limestone: A hard sedimentary rock formed from lithified marine calcite sediments and invertebrate coral structures.
3. Marble: A non-foliated metamorphic rock created when limestone undergoes intense recrystallization under elevated subterranean lithospheric heat and pressure.
• Distractor Analysis:
• Calcium oxide ($CaO$): Quicklime / burnt lime produced by thermal calcination of limestone.
• Calcium hydroxide ($Ca(OH)_2$): Slaked lime produced by hydrating quicklime.
• Calcium phosphate ($Ca_3(PO_4)_2$): The mineral backbone of vertebrate skeletal bone matrix and tooth enamel.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Remember the lime transformation cycle: Limestone ($CaCO_3$) is heated to produce Quicklime ($CaO$), which reacts exothermically with water to form Slaked Lime ($Ca(OH)_2$), which absorbs atmospheric $CO_2$ on plastered walls to crystallize back into hard Calcium Carbonate ($CaCO_3$).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) कॅल्शियम ऑक्साईड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) कॅल्शियम कार्बोनेट (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) कॅल्शियम कार्बोनेट**[/gold]
⚠️ पर्याय (3) कॅल्शियम हायड्रॉक्साईड (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) कॅल्शियम फॉस्फेट (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'एप्रिल २०२६' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #१ (जीवशास्त्र, मानवी शरीर व आरोग्य)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #२ (भौतिकशास्त्र व दैनंदिन विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #३ (रसायनशास्त्र, कृषी व पर्यावरण विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२६

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२६' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२६' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'एप्रिल २०२६' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'एप्रिल २०२६' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →