गन पावडर हे एक मिश्रण आहे जे पेटविल्यास रासायनिक प्रक्रिया होऊन स्फोट होतो. या मिश्रणात पुढील बाबी असतात : अ) पोटॅशिअम नायट्रेट ब) कोळश्याची पावडर क) सल्फर ड) सोडियम कॉर्बोनेट इ) कॅल्शियम सल्फेट पर्यायी उत्तरे:
EN
Gun powder is a mixture that, when ignited, undergoes a chemical reaction to explode. This mixture contains : a) Potassium nitrate b) Coal powder d) Sulfur d) Sodium carbonate e) Calcium sulphate Alternate answers:
योग्य उत्तर: पर्याय १ (अ, ब, क)
स्पष्टीकरण:
१.
गनपावडर / काळी दारू (Gunpowder / Black Powder): हा मानवी इतिहासातील पहिला रासायनिक स्फोटक आहे (शोध: चीन, नववे शतक).
२.
गनपावडरचे घटक मिश्रण:
•
अ) पोटॅशियम नायट्रेट ($KNO_3$ - शोरा / Saltpetre): सुमारे ७५% (ऑक्सिडायझर म्हणून कार्य करतो)
•
ब) कोळशाची पूड (Charcoal / Carbon): सुमारे १५% (इंधन म्हणून कार्य करतो)
•
क) गंधक (Sulfur): सुमारे १०% (ज्वलन तापमान कमी करून प्रक्रियेचा वेग वाढवतो).
३.
पेटवल्यावर या घटकांमध्ये अत्यंत जलद रासायनिक अभिक्रिया होऊन उष्णता आणि नायट्रोजन व कार्बन डायऑक्साईड वायूंचा प्रचंड विस्तार होतो, ज्यामुळे स्फोट घडून येतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गनपावडरचे घटक: पोटॅशियम नायट्रेट ($KNO_3$) + कोळसा (Charcoal) + सल्फर (गंधक).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (A, B, C)
Explanation:
1.
Gunpowder (Black Powder): The earliest known chemical explosive, invented in 9th-century China.
2.
Standard Composition:
•
(a) Potassium nitrate ($KNO_3$, Saltpeter): $\approx \mathbf{75\%}$ (acts as the oxygen donor/oxidizer)
•
(b) Charcoal powder ($C$): $\approx \mathbf{15\%}$ (serves as fuel)
•
(c) Sulfur ($S$): $\approx \mathbf{10\%}$ (lowers ignition temperature and accelerates combustion).
3.
Upon ignition, rapid deflagration produces high-temperature gases ($CO_2, N_2$) that expand explosively.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Gunpowder contains: Potassium nitrate ($KNO_3$) + Charcoal + Sulfur.