परपोषी जीवांमधील, मुख्यत: सुक्ष्मजीव व बुरशी मृत पेशीद्रव्यातील क्लिष्ट संयुगे तोडून त्याचे सोप्या घटकात रूपांतर करतात जे इतर जीवांना उपयुक्त ठरतात त्या परपोषीजीवांना ....... म्हणतात.
EN
Heterotrophic organisms, mainly microorganisms and fungi, which break down complex organic compounds of dead tissues into simpler substances useful for other organisms, are called:
योग्य उत्तर: पर्याय २ (विघटक / Decomposers)
सविस्तर विश्लेषण:
विघटक (Decomposers / Saprotrophs):
1.
व्याख्या: मृत वनस्पती, प्राणी आणि मलमूत्र यांसारख्या मृत सेंद्रिय पदार्थांमधील क्लिष्ट रासायनिक संयुगांचे विघटन करून त्यांचे साध्या अकार्बनिक घटकांमध्ये रूपांतर करणाऱ्या सूक्ष्मजीवांना (प्रामुख्याने जीवाणू/Bacteria आणि बुरशी/Fungi) 'विघटक' (Decomposers) म्हणतात.
2.
कार्य:
•
ते मृत शरीरावर पाचक विकरे (Enzymes) बाहेर टाकतात आणि विरघळलेले पोषकद्रव्ये शोषून घेतात (Saprotrophic nutrition).
•
यामुळे जमिनीमध्ये पोषणद्रव्यांचे (Nutrient recycling) पुनर्चक्रीकरण होते आणि मातीची सुपीकता वाढते.
3.
महत्त्व: जर निसर्गात विघटक नसते, तर संपूर्ण पृथ्वी मृत अवशेषांच्या ढिगाऱ्याखाली दबून गेली असती आणि नवीन वनस्पतींना वाढण्यासाठी खनिजेच उपलब्ध झाली नसती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
विघटकांना परिसंस्थेचे 'सूक्ष्म-ग्राहक' (Micro-consumers) किंवा 'सॅप्रोट्रोफ्स' (Saprotrophs) असेही म्हटले जाते. ते परिसंस्थेचे नैसर्गिक सफाई कामगार असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Decomposers)
Detailed Analysis:
The Ecological Role of Decomposers:
1.
Definition: Decomposers (saprotrophs or micro-consumers), predominantly comprising bacteria and fungi, are heterotrophic organisms that break down complex organic matter of dead plant and animal tissues into simple inorganic nutrients.
2.
Mechanism: They secrete extracellular digestive enzymes directly onto organic substrate and absorb the soluble breakdown products, releasing inorganic minerals back into the soil and atmosphere.
3.
Ecological Imperative: They close the biogeochemical nutrient loop; without them, essential elements like nitrogen, phosphorus, and carbon would remain locked in dead biomass.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Decomposers are termed Saprotrophs or Micro-consumers (from Greek *sapros* = rotten), contrasting with phagotrophic macro-consumers (animals that ingest food).