🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

चालू घडामोडी Rajyaseva Pre 2014 MEDIUM

क्वांटम भौतिकशास्त्रातील प्रयोगांमुळे चर्चेत आलेला 'कॅसिमिर प्रभाव' (Casimir Effect) हा खालीलपैकी कोणती वैज्ञानिक घटना दर्शवतो?

EN Highlighted in cutting-edge quantum physics experiments, what scientific phenomenon does the 'Casimir Effect' describe?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

दोन विद्युत भारित प्लेट्स एकमेकांना चुंबकीय बलाने दूर ढकलण्याची घटना

A phenomenon where two charged plates magnetically repel each other

पोकळीमध्ये (Vacuum) सूक्ष्म अंतरावर ठेवलेल्या दोन विद्युतभाररहित धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षक क्वांटम बल

An attractive quantum force arising between two uncharged conducting plates placed close together in a vacuum

द्रवाच्या पृष्ठभागावर केवळ गुरुत्वाकर्षणामुळे निर्माण होणारा दाब

Pressure generated on a fluid surface solely due to gravitational force

प्रकाशाचे संपूर्ण अंतर्गत परावर्तन होणारी प्रकाशीय घटना

An optical phenomenon resulting in total internal reflection of light

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) पोकळीमध्ये (Vacuum) सूक्ष्म अंतरावर ठेवलेल्या दोन विद्युतभाररहित धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षक क्वांटम बल

महत्त्वाचे स्पष्टीकरण:

• कॅसिमिर इफेक्टची व्याख्या: डच भौतिकशास्त्रज्ञ हेंड्रिक कॅसिमिर यांनी १९४८ मध्ये भाकीत केले होते की, पूर्ण निर्वात पोकळीत (Vacuum) जर दोन विद्युतभाररहित समांतर धातूच्या चकत्या (Plates) नॅनोमीटर अंतरावर ठेवल्या, तर त्यांच्यामध्ये एक आकर्षक बल (Attractive Force) निर्माण होते.

• वैज्ञानिक कारण: अभिजात भौतिकशास्त्रानुसार पोकळी रिकामी असते, परंतु क्वांटम मेकॅनिक्सनुसार पोकळीत आभासी कण (Virtual Particles) सतत निर्माण आणि नष्ट होत असतात (Quantum Vacuum Fluctuations). प्लेट्सच्या बाहेरील आणि आतील ऊर्जेतील फरकामुळे हा दाब निर्माण होतो.

• उपयोग: नॅनोटेकनॉलॉजी, मायक्रो-इलेक्ट्रोमेकॅनिकल सिस्टिम्स (MEMS) आणि क्वांटम कम्प्युटिंगच्या रचनेत हा परिणाम अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: क्वांटम सिद्धांत (Quantum Theory):

• मॅक्स प्लँक यांनी १९०० मध्ये 'क्वांटम संकल्पना' मांडली (ऊर्जा ही पॅकेट्स किंवा क्वान्टाच्या स्वरूपात उत्सर्जित होते).

• कॅसिमिर प्रभाव हे निर्वात पोकळीतील 'शून्य-बिंदू ऊर्जेचे' (Zero-Point Energy) प्रत्यक्ष प्रायोगिक पुरावा मानले जाते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) An attractive quantum force arising between two uncharged conducting plates placed close together in a vacuum

Key Explanation:

• Physical Phenomenon: Predicted in 1948 by Dutch physicist Hendrik Casimir, the Casimir Effect demonstrates that two parallel, uncharged metallic plates placed nanometers apart in a vacuum experience an attractive physical force.

• Quantum Origin: Stems from quantum vacuum fluctuations (zero-point energy), where virtual electromagnetic fields fluctuate continuously, creating lower photon pressure between the plates than outside them.

• Nanotechnology Implications: Directly influences the design of Micro-Electro-Mechanical Systems (MEMS), nano-actuators, and quantum computing chips.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Quantum Physics Foundations:

• Max Planck formulated the quantum hypothesis in 1900 ($E = h

u$).

• The Casimir Effect serves as definitive experimental verification of vacuum fluctuations and quantum electrodynamics (QED).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) दोन विद्युत भारित प्लेट्स एकमेकांना चुंबकीय बलाने दूर ढकलण्याची घटना (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) पोकळीमध्ये (Vacuum) सूक्ष्म अंतरावर ठेवलेल्या दोन विद्युतभाररहित धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षक क्वांटम बल (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) पोकळीमध्ये (Vacuum) सूक्ष्म अंतरावर ठेवलेल्या दोन विद्युतभाररहित धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षक क्वांटम बल**[/gold]

⚠️ पर्याय (3) द्रवाच्या पृष्ठभागावर केवळ गुरुत्वाकर्षणामुळे निर्माण होणारा दाब (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) प्रकाशाचे संपूर्ण अंतर्गत परावर्तन होणारी प्रकाशीय घटना (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जून २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी

quiz 10 प्रश्न timer 15 मिनिटे military_tech 10 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जून २०२४

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जून २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'जून २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'जून २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पोकळीमध्ये (Vacuum) सूक्ष्म अंतरावर ठेवलेल्या दोन विद्युतभाररहित धातूच्या प्लेट्समध्ये निर्माण होणारे आकर्षक क्वांटम बल' हे असून ते 'जून २०२४' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जून २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन