भारतीय राज्यघटनेतील कलम 19 खाली किती प्रकारचे मूलभूत स्वातंत्र्य दिलेले आहेत ?
EN
How many types of fundamental freedoms are provided under Article 19 of the Constitution of India?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (सहा)
अनुच्छेद 19 मधील मूलभूत स्वातंत्र्ये विश्लेषण:
•
भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 19(1) अन्वये भारतीय नागरिकांना सध्या ६ मूलभूत स्वातंत्र्ये प्रदान करण्यात आली आहेत:
1.
19(1)(a): भाषण आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य (Freedom of speech and expression).
2.
19(1)(b): शांततेने व विनाशस्त्र एकत्र जमण्याचे स्वातंत्र्य (Freedom of peaceful assembly without arms).
3.
19(1)(c): संस्था, संघटना किंवा सहकारी संस्था स्थापन करण्याचे स्वातंत्र्य (Freedom to form associations/unions/cooperatives).
4.
19(1)(d): भारताच्या राज्यक्षेत्रात सर्वत्र मुक्तपणे संचार करण्याचे स्वातंत्र्य (Freedom of movement).
5.
19(1)(e): भारताच्या राज्यक्षेत्रात कुठेही राहण्याचे व स्थायिक होण्याचे स्वातंत्र्य (Freedom of residence).
6.
19(1)(g): कोणताही व्यवसाय, व्यापार किंवा धंदा करण्याचे स्वातंत्र्य (Freedom of trade, profession, or business).
•
टीप: मूळ राज्यघटनेत ७ स्वातंत्र्ये होती; परंतु ४४ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९७८ द्वारे मालमत्ता संपादन करण्याचे स्वातंत्र्य [कलम १९(१)(f)] वगळण्यात आल्यामुळे सध्या ही संख्या ६ आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मूळ राज्यघटनेत कलम १९ खाली स्वातंत्र्ये = ७
•
सध्या कलम १९ खाली स्वातंत्र्ये = ६
•
वगळलेले कलम: 19(1)(f) [मालमत्तेचे स्वातंत्र्य] $\rightarrow$ ४४ वी घटनादुरुस्ती, १९७८.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Six)
Freedoms Guaranteed under Article 19:
•
Under Article 19(1) of the Constitution of India, citizens are guaranteed six fundamental democratic freedoms:
1.
19(1)(a): Freedom of speech and expression.
2.
19(1)(b): Freedom to assemble peaceably and without arms.
3.
19(1)(c): Freedom to form associations, unions, or co-operative societies.
4.
19(1)(d): Freedom to move freely throughout the territory of India.
5.
19(1)(e): Freedom to reside and settle in any part of the territory of India.
6.
19(1)(g): Freedom to practice any profession, or to carry on any occupation, trade, or business.
•
Historical Note: Originally, Article 19 contained 7 freedoms. The Right to acquire, hold, and dispose of property [Article 19(1)(f)] was deleted by the 44th Constitutional Amendment Act, 1978, reducing the total to 6.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Chronology of Article 19 freedoms:
•
Original Constitution (1950): 7 freedoms
•
Present Day: 6 freedoms
•
Omitted: Article 19(1)(f) via the 44th Amendment Act, 1978.