अचूक उत्तर: पर्याय (२) 2004 मध्ये अनुसूचित जातीसाठी लोकसभेच्या आरक्षित मतदारसंघाची एकूण संख्या 84 होती.
स्पष्टीकरण:
लोकसभेतील अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST) आरक्षित जागांचा इतिहास:
•
१९५१ (पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुका): लोकसभेत अनुसूचित जातींसाठी (SC) ७२ जागा आणि अनुसूचित जमातींसाठी (ST) २६ जागा आरक्षित होत्या (विधाने १ व ३ बरोबर आहेत).
•
२००४ च्या निवडणुकीत: १९७१ च्या जनगणनेवर आधारित परिसीमनानुसार लोकसभेत अनुसूचित जातींसाठी ७९ जागा (८४ नाही) आणि अनुसूचित जमातींसाठी ४१ जागा आरक्षित होत्या.
•
२००८ च्या परिसीमनानंतर (२००९ व २०१४ पासून): २००१ च्या जनगणनेनुसार SC आरक्षित जागा ७९ वरून ८४ करण्यात आल्या, आणि ST आरक्षित जागा ४१ वरून ४७ करण्यात आल्या.
•
त्यामुळे २००४ मध्ये SC साठी ८४ जागा नव्हत्या, तर ७९ जागा होत्या; ८४ जागा २००९ पासून झाल्या.
त्यामुळे अयोग्य विधान पर्याय (२) आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: लोकसभेतील आरक्षण: १९५१ मध्ये SC: ७२, ST: २६. १९७६ ते २००४: SC: ७९, ST: ४१. २००८ च्या परिसीमनानंतर (सध्या): SC: ८४, ST: ४७ (एकूण १३१ आरक्षित जागा).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) In 2004, the total number of reserved Lok Sabha constituencies for Scheduled Castes was 84.
Explanation:
Historical evolution of SC and ST reserved seats in Lok Sabha:
•
1951 (First General Elections): There were 72 seats reserved for Scheduled Castes (SC) and 26 seats for Scheduled Tribes (ST) (Statements 1 and 3 are correct).
•
In 2004: Based on the 1971 census delimitation, SC reserved seats were 79 (not 84) and ST reserved seats were 41.
•
Post-2008 Delimitation (from 2009 & 2014 onwards): Based on the 2001 Census, SC reserved seats increased to 84 and ST reserved seats increased to 47 (total 131 reserved seats out of 543).
•
Therefore, SC reservation in 2004 was 79, not 84.
Hence, the incorrect statement is Option (2).
📌 MPSC Exam Tip: Lok Sabha reserved seats: 1951 = SC: 72, ST: 26. Pre-2008 = SC: 79, ST: 41. Present (post-2008 delimitation) = SC: 84, ST: 47 (Total 131).
