शून्याधारित अर्थसंकल्पा संदर्भात पुढील विधानातून योग्य विधान ओळखा : (a) 1980 मध्ये यू.एस. च्या कृषी विभागाने प्रथम सादर केला. (b) सार्वजनिक खर्चावर नियंत्रण ठेवण्यासाठीचे एक पाऊल म्हणून सातव्या योजनेत शून्याधारित अर्थसंकल्पाची शिफारस केली गेली. (c) 1998 मध्ये केंद्रशासनाने शून्याधारित अर्थसंकल्पाचा दृष्टिकोन स्वीकारला. पर्यायी उत्तरे :
EN
Identify the correct statement from the following in reference to zero-based budgeting :(a) In 1980 the U.S. first introduced by the Department of Agriculture of.(b) Zero-based budgeting was recommended in the Seventh Plan as a step to control public expenditure. (c) In 1998, the Central Government adopted zero-based budgeting approach. Alternative Answers :
योग्य उत्तर फक्त (b) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
शून्याधारित अर्थसंकल्प (Zero-Based Budgeting - ZBB):
•
संकल्पना: पीटर पिहर (Peter Pyhrr) यांनी 1969 मध्ये टेक्सास इन्स्ट्रुमेंट्स कंपनीमध्ये ही संकल्पना मांडली. यात प्रत्येक खर्चाचे औचित्य शून्यापासून (नवीन खर्चासारखे) सिद्ध करावे लागते.
•
विधान (a) चुकीचे आहे: अमेरिकेच्या कृषी विभागाने 1962 मध्ये ZBB चा पहिला प्रायोगिक वापर केला होता (1980 मध्ये नाही).
•
विधान (b) योग्य आहे: भारतातील वाढत्या सार्वजनिक खर्चावर प्रभावी नियंत्रण ठेवण्यासाठी सातव्या पंचवार्षिक योजनेत (1985-90) शून्याधारित अर्थसंकल्प स्वीकारण्याची शिफारस करण्यात आली होती.
•
विधान (c) चुकीचे आहे: केंद्र सरकारने 1986-87 मध्येच व्ही. पी. सिंग अर्थमंत्री असताना ZBB चे तत्त्व स्वीकारले होते, 1998 मध्ये नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्र हे भारतात शून्याधारित अर्थसंकल्प स्वीकारणारे पहिले राज्य (1986 मध्ये) होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Only (b).
Explanation:
•
Zero-Based Budgeting (ZBB):
•
Developed by Peter Pyhrr in 1969, ZBB requires every program and line-item expenditure to be justified afresh from a 'zero base' rather than incremental adjustments.
•
Statement (a) is incorrect: The US Department of Agriculture experimented with a zero-base budget in 1962 (not 1980).
•
Statement (b) is correct: The Seventh Five Year Plan (1985–90) explicitly recommended the adoption of Zero-Based Budgeting to curtail wasteful public expenditure and eliminate redundant schemes.
•
Statement (c) is incorrect: The Government of India initiated ZBB across ministries in 1986 under Finance Minister V.P. Singh (not 1998).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Maharashtra was the pioneering state in India to adopt Zero-Based Budgeting in 1986.