योग्य कथन ओळखा. अ) जुलै, 2002 मध्ये राष्ट्रीय मच्छीमार संघटने द्वारे (NFF) परकीय ट्रॉलर्सला सरकारने दिलेल्या परवान्याच्या निर्णयाला विरोध करण्यासाठी राष्ट्रीय स्तरावर संप करण्याचे आव्हान करण्यात आले. ब) आंध्र प्रदेशाच्या दुर्गम खेड्यातील ग्रामीण महिलांनी मद्यविरोधी, माफिया विरोधी, सरकार विरोधी केलेल्या संघर्षाला अर्क-विरोधी आंदोलन म्हटले गेले. पर्यायी उत्तरे :
EN
Identify the correct statement(s):
(a) In July 2002, the National Fishworkers Forum (NFF) called for a nationwide strike to protest against the government's decision to issue licenses to foreign trawlers.
(b) The struggle launched by rural women in remote villages of Andhra Pradesh against liquor, mafia, and the government was called the Anti-Arrack Movement.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ आणि ब दोन्ही
भारतातील सामाजिक व जनआंदोलनांच्या इतिहासानुसार पर्याय (३) अ आणि ब दोन्ही हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) सत्य: जुलै २००२ मध्ये केंद्र सरकारने खोल समुद्रात मासेमारी करण्यासाठी परदेशी जहाजांना व ट्रॉलर्सना (Foreign Trawlers) परवाने देण्याचा निर्णय घेतला होता. या निर्णयामुळे पारंपरिक मच्छिमारांचे रोजगार हिरावले जात असल्याने 'नॅशनल फिशवर्कर्स फोरम' (NFF) ने देशव्यापी बंद व संपाची हाक दिली होती.
•
विधान (ब) सत्य: १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला आंध्र प्रदेशातील नेल्लूर जिल्ह्यातील दुबगुंटा या दुर्गम गावातून ग्रामीण महिलांनी देशी दारूच्या (Arrack) विक्रीविरुद्ध आणि दारू माफिया व सरकारविरुद्ध उत्स्फूर्त संघर्ष सुरू केला. या ऐतिहासिक आंदोलनाला 'अर्क-विरोधी आंदोलन' (Anti-Arrack Movement) म्हटले जाते.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने पूर्णपणे सत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतातील प्रमुख सामाजिक आंदोलने:
•
अर्क-विरोधी आंदोलन (१९९२): आंध्र प्रदेश (नेल्लूर जिल्हा) - दारूबंदीसाठी महिलांचे उत्स्फूर्त आंदोलन.
•
मच्छिमार आंदोलन: नॅशनल फिशवर्कर्स फोरम (NFF) - खोल समुद्रातील परदेशी ट्रॉलर्सविरुद्ध लढा.
•
चिपको आंदोलन (१९७३): उत्तराखंड - झाडे वाचवण्यासाठी सुंदरलाल बहुगुणा व गौरा देवी.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Both (a) and (b)
In the history of grassroots social movements in India, Option (3) Both (a) and (b) is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is correct: In July 2002, the National Fishworkers Forum (NFF) led a nationwide coastal strike against the Central Government's decision to permit foreign joint ventures and deep-sea trawlers to fish in India's Exclusive Economic Zone (EEZ), which threatened the livelihood of millions of small artisanal fishermen.
•
Statement (b) is correct: In the early 1990s, rural women in Dubagunta village of Nellore district in Andhra Pradesh launched a historic struggle against the sale of cheap country liquor (arrack), confronting local contractors and state policies. This movement came to be known as the Anti-Arrack Movement.
•
Thus, both statements (a) and (b) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key Grassroots Movements:
•
Anti-Arrack Movement (1992): Nellore, Andhra Pradesh (women-led prohibition movement).
•
National Fishworkers Forum (NFF): Mobilization against mechanized industrial foreign trawlers.