योग्य कथने/कथने ओळखा : अ) 73 व्या घटना दुरुस्तीची अंमलबाजवणी करणारे महाराष्ट्र हे भारतातील प्रथम राज्य ठरले. ब) 73 व्या घटना दुरुस्तीमधुन मिझोराम, मेघालय आणि नागालँडला सूट देण्यात आली. पर्यायी उत्तरे:
EN
Identify the correct statement(s):
a) Maharashtra was the first State in India to implement the 73rd Constitutional Amendment.
b) Mizoram, Meghalaya, and Nagaland were exempted from the 73rd Constitutional Amendment.
Alternative answers:
1: Only a
2: Only b
3: Both a and b
4: Neither a nor b
अचूक उत्तर: पर्याय (२) फक्त ब
७३ व्या घटनादुरुस्तीच्या अंमलबजावणीसंदर्भातील तरतुदींनुसार पर्याय (२) फक्त ब हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे: ७३ व्या घटनादुरुस्तीनुसार निवडणुका घेणारे मध्य प्रदेश हे भारतातील पहिले राज्य होते (१९९४ मध्ये). तसेच ७३ व्या घटनादुरुस्तीशी सुसंगत नवीन पंचायत राज कायदा संमत करणारे पहिले राज्य कर्नाटक (१९९३) होते. महाराष्ट्र हे पहिले राज्य नव्हते.
•
विधान (ब) बरोबर: कलम २४३-M (Article 243-M) अन्वये नागालँड, मेघालय आणि मिझोराम या संपूर्ण राज्यांना भाग ९ च्या (७३ व्या घटनादुरुस्तीच्या) तरतुदी लागू होण्यापासून सूट देण्यात आली आहे; कारण येथे पारंपरिक आदिवासी स्वशासन संस्था अस्तित्वात आहेत.
•
म्हणून केवळ विधान (ब) बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: ७३ व्या घटनादुरुस्तीतून सूट मिळालेली क्षेत्रे (कलम २४३-M):
•
संपूर्ण राज्ये: नागालँड, मेघालय आणि मिझोराम.
•
विशिष्ट क्षेत्रे: मणिपूरमधील डोंगराळ क्षेत्रे (ज्यासाठी जिल्हा परिषदा आहेत) आणि पश्चिम बंगालमधील दार्जिलिंग गोरखा हिल कौन्सिल क्षेत्र.
•
५ व्या अनुसूचीतील आदिवासी क्षेत्रांसाठी पुढे १९९६ मध्ये 'पेसा' (PESA Act) कायदा करण्यात आला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Only b
Based on the constitutional applicability and implementation history of the 73rd Amendment, Option (2) Only b is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is INCORRECT: Madhya Pradesh was the first state in India to conduct elections under the 73rd Constitutional Amendment in 1994, and Karnataka was the first to enact conforming legislation in 1993. Maharashtra was NOT the first state.
•
Statement (b) is CORRECT: Under Article 243-M, the states of Nagaland, Meghalaya, and Mizoram are exempted from the application of Part IX, owing to their traditional tribal self-governing councils.
•
Therefore, only statement (b) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Exempted Areas under Article 243-M:
•
Entire States: Nagaland, Meghalaya, and Mizoram.
•
Specific hill areas: Hill areas of Manipur and Darjeeling Gorkha Hill area of West Bengal.
•
Scheduled Areas were subsequently brought under Panchayats via PESA Act, 1996.