खालीलपैकी योग्य कथने ओळखा. अ. अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीच्या घटनात्मक संरक्षणाशी संबंधित सर्व बाबींची चौकशी करण्यासाठी भारतीय राज्य घटनेच्या अनुच्छेद 338 नुसार अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीसाठी विशेष अधिकारी नियुक्त करण्याची तरतूद आहे. ब. अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीसाठी एकल विशेष अधिकारी ऐवजी 1990 च्या 65 व्या घटना दुरुस्ती कायद्याने उच्चस्तरीय बहुसदस्यीय राष्ट्रीय आयोगाच्या स्थापनेची तरतूद केली. क. अनुसूचित जातीसाठीचा राष्ट्रीय आयोग मासिक अहवाल राष्ट्रपतीकड़े सादर करतो.
EN
Identify the correct statement(s) from the following:
a. Under Article 338 of the Constitution of India, there is a provision to appoint a Special Officer for Scheduled Castes and Scheduled Tribes to investigate all matters relating to the constitutional safeguards for SCs and STs.
b. In place of a single Special Officer for SCs and STs, the 65th Constitutional Amendment Act of 1990 provided for the establishment of a high-level multi-member National Commission.
c. The National Commission for Scheduled Castes submits a monthly report to the President.
अनुसूचित जाती व जमाती आयोग - कथनांचे विश्लेषण:
1.
कथन अ: मूळ राज्यघटनेतील कलम 338 अन्वये अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातींच्या घटनात्मक संरक्षणाची तपासणी करण्यासाठी राष्ट्रपती एका 'विशेष अधिकाऱ्याची' (Special Officer / Commissioner for SCs & STs) नियुक्ती करत असत (बरोबर आहे).
2.
कथन ब: एका अधिकाऱ्याऐवजी 1990 च्या 65 व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने बहुसदस्यीय 'राष्ट्रीय अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती आयोग' स्थापन करण्यात आला (बरोबर आहे).
3.
कथन क: हा आयोग आपला अहवाल मासिक नव्हे, तर वार्षिक (Annual Report) राष्ट्रपतींना सादर करतो; त्यामुळे कथन 'क' चुकीचे आहे.
म्हणून योग्य कथने 'फक्त अ, ब' (पर्याय 1) ही आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पुढे 2003 च्या 89 व्या घटनादुरुस्तीने या संयुक्त आयोगाचे विभाजन करून कलम 338 अन्वये स्वतंत्र 'राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोग' आणि कलम 338A अन्वये 'राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग' स्थापन करण्यात आले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
National Commission for SCs and STs - Statement Analysis:
1.
Statement a: Under the original Article 338 of the Constitution, a single Special Officer (designated as Commissioner for Scheduled Castes and Scheduled Tribes) was appointed by the President to investigate safeguards (Correct).
2.
Statement b: The 65th Constitutional Amendment Act of 1990 replaced the single Special Officer with a high-level multi-member National Commission for SCs and STs (Correct).
3.
Statement c: The Commission submits an Annual Report (not monthly) to the President, making Statement 'c' factually incorrect.
Therefore, the correct statements are Only a and b (Option 1).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The 89th Constitutional Amendment Act, 2003 subsequently bifurcated the body into the National Commission for Scheduled Castes (Article 338) and the National Commission for Scheduled Tribes (Article 338A).