सर्वोच्च न्यायालयाच्या तदर्थ न्यायाधिशाबाबत योग्य कथन/ने ओळखा. अ. भारताचे राष्ट्रपती उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधिशाची तात्पुरत्या कालावधीसाठी सर्वोच्च न्यायालयाचे तदर्थ न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती करू शकतात. ब. सर्वोच्च न्यायालयाच्या बैठकीला उपस्थित असताना तदर्थ न्यायाधिशांना सर्वोच्च न्यायालयाचे सर्व अधिकार क्षेत्र, अधिकार आणि विशेषाधिकारांचा उपभोग घेता येतो.
EN
Identify the correct statement(s) regarding ad hoc judges of the Supreme Court:
a. The President of India can appoint a High Court judge as an ad hoc judge of the Supreme Court for a temporary period.
b. While attending sittings of the Supreme Court, an ad hoc judge enjoys all jurisdiction, powers, and privileges of a Supreme Court judge.
अचूक उत्तर: पर्याय (२) फक्त ब
सविस्तर विश्लेषण:
सर्वोच्च न्यायालयाच्या तदर्थ न्यायाधीशांबाबत (Ad-hoc Judges - कलम १२७) तरतुदी:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: संविधानाच्या कलम १२७(१) नुसार, सर्वोच्च न्यायालयाच्या कामकाजासाठी आवश्यक गणपूर्ती (Quorum) नसल्यास, उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाची तदर्थ न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती भारताचे सरन्यायाधीश (Chief Justice of India) करतात (राष्ट्रपतींच्या पूर्वसंमतीने व संबंधित उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांशी सल्लामसलत करून). राष्ट्रपती थेट ही नियुक्ती करत नाहीत.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: कलम १२७(२) नुसार, सर्वोच्च न्यायालयाच्या बैठकांना उपस्थित राहताना तदर्थ न्यायाधीशांना सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाचे सर्व अधिकारक्षेत्र, अधिकार आणि विशेषाधिकार प्राप्त होतात.
त्यामुळे केवळ विधान (ब) योग्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
कलम १२७ = तदर्थ न्यायाधीश (Ad-hoc Judge):
•
नियुक्ती: भारताचे सरन्यायाधीश (CJI) (राष्ट्रपतींच्या पूर्वसंमतीने).
•
कारण: न्यायाधीशांची गणसंख्या (Quorum) अपुरी असणे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Only b
Detailed Analysis:
Provisions regarding Ad-hoc Judges of the Supreme Court under Article 127:
•
Statement (a) is incorrect: Under Article 127(1), when there is a lack of quorum of the permanently appointed judges to hold or continue any session of the Court, it is the Chief Justice of India (CJI) who appoints a qualified High Court judge as an ad-hoc judge (with previous consent of the President and after consultation with the Chief Justice of the High Court concerned). The President does not make this appointment directly.
•
Statement (b) is correct: Under Article 127(2), it is the duty of such an ad-hoc judge to attend Supreme Court sittings, and while so attending, they enjoy all the jurisdiction, powers, and privileges of a Judge of the Supreme Court.
Hence, only statement (b) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Article 127: Ad-hoc judges are appointed by the Chief Justice of India with previous consent of the President (due to lack of quorum).