योग्य उत्तर: पर्याय ४ (अ, ब, क, ड सर्व विधाने बरोबर आहेत)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
विधान (अ) बरोबर आहे: कलम ३७ नुसार मार्गदर्शक तत्त्वे गैर-न्यायप्रविष्ट (Non-justiciable) आहेत, म्हणजेच त्यांच्या उल्लंघनाविरुद्ध न्यायालयात जाता येत नाही.
२.
विधान (ब) बरोबर आहे: जरी त्यांना कायदेशीर सक्ती नसली, तरी त्यांना नैतिक आणि राजकीय पाठबळ (Moral and Political Sanction) असते; कारण दर पाच वर्षांनी निवडणुकीत जनतेला तोंड देताना शासनाला या तत्त्वांच्या पूर्ततेबाबत उत्तरदायी राहावे लागते.
३.
विधान (क) बरोबर आहे: मार्गदर्शक तत्त्वे वैयक्तिक हिताऐवजी समूहाच्या कल्याणाला (Welfare of the Community) आणि 'कल्याणकारी राज्याला' (Welfare State) चालना देतात.
४.
विधान (ड) बरोबर आहे: ही तत्त्वे आपोआप लागू होत नाहीत; त्यांच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीसाठी संसदेला आणि राज्य विधिमंडळांना विशेष कायदे करावे लागतात (उदा. प्रसूती सुविधा कायदा, मनरेगा, पर्यावरण संरक्षण कायदा इ.).
•
मूलभूत हक्क (भाग ३): नकारात्मक बंधने, वैयक्तिक स्वरूपाचे, न्यायप्रविष्ट, राजकीय लोकशाही प्रस्थापित करतात.
•
मार्गदर्शक तत्त्वे (भाग ४): सकारात्मक निर्देश, सामाजिक-कल्याणकारी स्वरूपाचे, गैर-न्यायप्रविष्ट, सामाजिक व आर्थिक लोकशाही प्रस्थापित करतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 ((a), (b), (c), (d) - All of the above)
Detailed Explanation:
1.
Statement (a) is correct: Under Article 37, Directive Principles are non-justiciable; courts cannot issue writs to enforce them.
2.
Statement (b) is correct: They possess formidable moral and political sanction; public opinion and the ultimate accountability at the ballot box ensure that no government can systematically ignore them.
3.
Statement (c) is correct: Unlike Fundamental Rights which protect individual liberty, DPSPs seek to promote the socio-economic welfare of the entire community (establishing a Welfare State).
4.
Statement (d) is correct: They are not self-executing; legislative enactments are essential for giving statutory effect to Directive Principles (e.g., Equal Remuneration Act, MGNREGA, Maternity Benefit Act).
5.
All four statements are universally acknowledged constitutional characteristics.
•
Fundamental Rights establish Political Democracy.
•
Directive Principles establish Social and Economic Democracy.
