राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्वांबाबत खालीलपैकी योग्य कथने ओळखा. अ. ती गैर-न्यायप्रविष्ट आहेत (न्यायप्रविष्ट नाहीत). ब. त्यांना नैतिक व राजकीय आधार आहेत. क. ती समूहाच्या कल्याणाला प्रोत्साहन देतात. ड. त्यांच्या अंमलबजावणीसाठी कायदे आवश्यक आहेत.
EN
Identify the correct statement(s) regarding the Directive Principles of State Policy:
(a) They are non-justiciable.
(b) They have moral and political sanction.
(c) They promote the welfare of the community.
(d) Laws are required for their implementation.
(1) Only (a), (b), (c)
(2) Only (b), (c), (d)
(3) Only (a), (b), (d)
(4) (a), (b), (c), (d) - All of the above
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (अ, ब, क, ड सर्व विधाने बरोबर आहेत)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
विधान (अ) बरोबर आहे: कलम ३७ नुसार मार्गदर्शक तत्त्वे गैर-न्यायप्रविष्ट (Non-justiciable) आहेत, म्हणजेच त्यांच्या उल्लंघनाविरुद्ध न्यायालयात जाता येत नाही.
२.
विधान (ब) बरोबर आहे: जरी त्यांना कायदेशीर सक्ती नसली, तरी त्यांना नैतिक आणि राजकीय पाठबळ (Moral and Political Sanction) असते; कारण दर पाच वर्षांनी निवडणुकीत जनतेला तोंड देताना शासनाला या तत्त्वांच्या पूर्ततेबाबत उत्तरदायी राहावे लागते.
३.
विधान (क) बरोबर आहे: मार्गदर्शक तत्त्वे वैयक्तिक हिताऐवजी समूहाच्या कल्याणाला (Welfare of the Community) आणि 'कल्याणकारी राज्याला' (Welfare State) चालना देतात.
४.
विधान (ड) बरोबर आहे: ही तत्त्वे आपोआप लागू होत नाहीत; त्यांच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीसाठी संसदेला आणि राज्य विधिमंडळांना विशेष कायदे करावे लागतात (उदा. प्रसूती सुविधा कायदा, मनरेगा, पर्यावरण संरक्षण कायदा इ.).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मूलभूत हक्क (भाग ३): नकारात्मक बंधने, वैयक्तिक स्वरूपाचे, न्यायप्रविष्ट, राजकीय लोकशाही प्रस्थापित करतात.
•
मार्गदर्शक तत्त्वे (भाग ४): सकारात्मक निर्देश, सामाजिक-कल्याणकारी स्वरूपाचे, गैर-न्यायप्रविष्ट, सामाजिक व आर्थिक लोकशाही प्रस्थापित करतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 ((a), (b), (c), (d) - All of the above)
Detailed Explanation:
1.
Statement (a) is correct: Under Article 37, Directive Principles are non-justiciable; courts cannot issue writs to enforce them.
2.
Statement (b) is correct: They possess formidable moral and political sanction; public opinion and the ultimate accountability at the ballot box ensure that no government can systematically ignore them.
3.
Statement (c) is correct: Unlike Fundamental Rights which protect individual liberty, DPSPs seek to promote the socio-economic welfare of the entire community (establishing a Welfare State).
4.
Statement (d) is correct: They are not self-executing; legislative enactments are essential for giving statutory effect to Directive Principles (e.g., Equal Remuneration Act, MGNREGA, Maternity Benefit Act).
5.
All four statements are universally acknowledged constitutional characteristics.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Fundamental Rights establish Political Democracy.
•
Directive Principles establish Social and Economic Democracy.