योग्य कथन/ने ओळखा - (राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग) अ) अध्यक्ष व सदस्यांची नियुक्ती पाच सदस्यीय समितीच्या शिफारसीनुसार राष्ट्रपती द्वारा केली जाते. ब) अध्यक्ष आणि सदस्य 5 वर्षाच्या कालावधीसाठी किंवा 65 वर्षाचे होईपर्यंत, यापैकी जे आधी असेल तोपर्यंत पद धारण करतात. पर्यायी उत्तरे: 1: फक्त अ 2: फक्त ब 3: अ व ब दोन्ही 4: यापैकी नाही
EN
Identify the correct statement(s) regarding the National Human Rights Commission:
a) The Chairperson and members are appointed by the President upon recommendations of a selection committee.
b) The Chairperson and members hold office for a term of 5 years or until they attain 65 years of age, whichever is earlier.
Answer options:
1: Only a
2: Only b
3: Both a and b
4: None of these
योग्य उत्तर यापैकी नाही (पर्याय 4) आहे, कारण दोन्ही विधाने चुकीची आहेत.
•
विहित विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान अ चुकीचे आहे: राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या (NHRC) अध्यक्ष व सदस्यांची नियुक्ती राष्ट्रपतींद्वारे 6 सदस्यीय समितीच्या (पाच सदस्यीय नाही) शिफारशीनुसार केली जाते. या समितीत: (1) पंतप्रधान (अध्यक्ष), (2) लोकसभा अध्यक्ष, (3) राज्यसभेचे उपसभापती, (4) लोकसभेतील विरोधी पक्षनेता, (5) राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेता, आणि (6) केंद्रीय गृहमंत्री यांचा समावेश असतो.
•
विधान ब चुकीचे आहे: मूळ कायद्यानुसार अध्यक्ष व सदस्य 5 वर्षे किंवा वयाची 70 वर्षे (65 वर्षे नाही) पदावर राहू शकत होते. (2019 च्या दुरुस्तीनंतर हा कार्यकाळ 3 वर्षे किंवा वयाची 70 वर्षे करण्यात आला आहे).
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने असत्य असल्याने पर्याय 4 (यापैकी नाही) योग्य उत्तर ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
NHRC निवड समिती = 6 सदस्य (पंतप्रधान, गृहमंत्री, लोकसभा अध्यक्ष, राज्यसभा उपसभापती, दोन्ही सभागृहांचे विरोधी पक्षनेते). कार्यकाळ = 3 वर्षे किंवा वयाची 70 वर्षे (2019 सुधारणेनुसार).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is None of these (Option 4), as both statements are factually incorrect.
•
Analysis of Statements:
•
Statement a is incorrect: The Chairperson and members of NHRC are appointed by the President on the recommendation of a six-member committee (not five), comprising: (1) Prime Minister (Chairperson), (2) Speaker of the Lok Sabha, (3) Deputy Chairman of the Rajya Sabha, (4) Leader of the Opposition in Lok Sabha, (5) Leader of the Opposition in Rajya Sabha, and (6) Union Minister for Home Affairs.
•
Statement b is incorrect: Under the original 1993 Act, the tenure was 5 years or until age 70 (not 65). Under the 2019 Amendment, the term was reduced to 3 years or until age 70, whichever is earlier.
•
Hence, neither statement is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The NHRC high-powered selection committee consists of 6 members. The upper age limit for holding office is 70 years.