🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Maharashtra Zilla Parishad Bharti (ZP) 2024 MEDIUM

खालील विवरणावरून महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक ओळखा: (a) ख्रिस्ती धर्मातील मानवतावाद व सामाजिक समतेमुळे त्यांनी १८५४ मध्ये ख्रिस्ती धर्म स्वीकारला. (b) मराठीतील पहिली सामाजिक कादंबरी 'यमुना पर्यटन' (१८५७) तसेच 'व्यभिचार निषेधबोधक' या ग्रंथांचे लेखन केले. (c) मूर्तीपूजा व जातीभेदाला प्रखर विरोध करून विधवा पुनर्विवाहाचा पुरस्कार केला. (d) महात्मा फुले यांच्या 'ब्राह्मणांचे कसब' या पुस्तकाला अभ्यासपूर्ण प्रस्तावना लिहिली. पर्यायी उत्तरे:

EN Identify the eminent Marathi reformer and author from the following description: (a) Attracted by Christian egalitarianism and humanism, he converted to Christianity in 1854. (b) Authored the first Marathi social novel 'Yamuna Paryatan' (1857) and 'Vyabhichar Nishedhbodhak'. (c) Vehemently opposed idolatry and caste discrimination while advocating widow remarriage. (d) Penned the critical preface to Mahatma Jyotirao Phule's book 'Brahmananche Kasab' (1869). Alternative Answers:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
पंडिता रमाबाई
Pandita Ramabai
B
विष्णुबुवा ब्रह्मचारी
Vishnubuva Brahmachari
C
तुकाराम तात्या पडवळ
Tukaram Tatya Padwal
D
बाबा पद्मनजी
Baba Padmanji
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) बाबा पद्मनजी

सविस्तर विश्लेषण व बाबा पद्मनजी (१८३१–१९०६):

• व्यक्तिमत्त्व: बाबा पद्मनजी मुळे (Baba Padmanji) हे महाराष्ट्रातील आद्य ख्रिस्ती विचारवंत, लेखक आणि समाजसुधारक होते.
• यमुना पर्यटन (१८५७): त्यांनी १८५७ मध्ये लिहिलेली 'यमुना पर्यटन' ही मराठी भाषेतील पहिली मौलिक वास्तववादी सामाजिक कादंबरी मानली जाते, ज्यामध्ये हिंदू समाजातील विधवांच्या हृदयद्रावक दुःखाचे चित्रण करण्यात आले आहे.
• धर्मांतर (१८५४): हिंदू धर्मातील जातपात, विषमता आणि अस्पृश्यतेला कंटाळून त्यांनी सप्टेंबर १८५४ मध्ये ख्रिस्ती धर्म स्वीकारला.
• फुले यांच्याशी सहकार्य: महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या 'ब्राह्मणांचे कसब' (१८६९) या प्रसिद्ध पुस्तकाला बाबा पद्मनजी यांनी प्रस्तावना (Foreword) लिहिली होती.
• आत्मचरित्र: त्यांनी 'अरुणोदय' (१८८८) या नावाने आपले प्रसिद्ध आत्मचरित्र लिहिले.

म्हणून अचूक पर्याय (४) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: मराठी साहित्यातील पहिली सामाजिक कादंबरी 'यमुना पर्यटन' (१८५७) ही बाबा पद्मनजी यांनी लिहिली, ज्याचा मुख्य विषय विधवा पुनर्विवाह हा होता.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Baba Padmanji

Detailed Analysis & Baba Padmanji (1831–1906):

• Pioneering Novelist: Baba Padmanji Mule authored Yamuna Paryatan in 1857, recognized in literary history as the first original Marathi social novel, focusing intimately on the plight and exploitation of Hindu widows.
• Conversion: Embittered by caste bigotry and inspired by Christian charity, he was baptized into Christianity in September 1854.
• Association with Phule: Authored the insightful preface to Mahatma Jyotirao Phule's anti-priestly critique *Brahmananche Kasab* (Priestcraft Exposed, 1869).
• Autobiography: Penned his candid autobiography titled *Arunodaya* (Dawn, 1888).

Hence, the accurate choice is Option (4).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: *Yamuna Paryatan* (1857) holds monumental importance in Marathi literature as the first modern vernacular novel addressing women's subjection and widowhood.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) पंडिता रमाबाई (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) विष्णुबुवा ब्रह्मचारी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) तुकाराम तात्या पडवळ (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) बाबा पद्मनजी (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (४) बाबा पद्मनजी**[/gold]
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →