अचूक उत्तर: पर्याय (४) 2014 च्या लोकसभा निवडणूकीत देशातील निवडक 10 लोकसभा मतदारसंघात VVPAT चा उपयोग करण्यात आला होता.
स्पष्टीकरण:
व्हीव्हीपॅट (VVPAT) यंत्रणेबाबत वस्तुस्थिती:
•
विधान (१) योग्य आहे: १४ ऑगस्ट २०१३ रोजी केंद्र सरकारने 'निवडणूक संचालन नियम, १९६१' (Conduct of Elections Rules, 1961) मध्ये दुरुस्ती करून नियम ४९A ते ४९X अंतर्गत VVPAT ला औपचारिक कायदेशीर मान्यता दिली.
•
विधान (२) योग्य आहे: भारतातील पहिला प्रायोगिक वापर ४ सप्टेंबर २०१३ रोजी नागालँडमधील ५१-नोकसेन विधानसभा मतदारसंघाच्या पोटनिवडणुकीत झाला.
•
विधान (३) योग्य आहे: VVPAT मुळे मतदाराला आपण कोणाला मत दिले ते ७ सेकंद स्पष्ट दिसते व कागदी पावती प्रिंट होऊन सुरक्षित पेटीत पडते; ज्यामुळे प्रणालीची अचूकता व पारदर्शकता वाढते.
•
विधान (४) अयोग्य आहे: २०१४ च्या सार्वत्रिक लोकसभा निवडणुकीत संपूर्ण देशातील ८ लोकसभा मतदारसंघांमध्ये (१० नाही) प्रायोगिक तत्त्वावर VVPAT चा वापर करण्यात आला होता (उदा. लखनौ, गांधीनगर, बंगळुरू दक्षिण, चेन्नई मध्य, इत्यादी).
त्यामुळे अयोग्य विधान पर्याय (४) आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: VVPAT नियम सुधारणा: ऑगस्ट २०१३. पहिला वापर: नोकसेन (नागालँड, सप्टेंबर २०१३). २०१४ लोकसभा: ८ मतदारसंघात वापर (१० नाही). २०१९ लोकसभा: देशभरात १००% वापर.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) In the 2014 Lok Sabha elections, VVPAT was used in 10 selected Lok Sabha constituencies across the country.
Explanation:
Facts regarding Voter Verifiable Paper Audit Trail (VVPAT):
•
Statement 1 is correct: On 14 August 2013, the Central Government notified amendments to the Conduct of Elections Rules, 1961, inserting provisions to legally facilitate VVPAT.
•
Statement 2 is correct: First operational deployment occurred on 4 September 2013 during the 51-Noksen Assembly bye-election in Nagaland.
•
Statement 3 is correct: EVM combined with VVPAT enhances transparency and electoral trust by providing a 7-second verifiable physical paper slip.
•
Statement 4 is incorrect: In the 2014 Lok Sabha general elections, VVPAT was deployed experimentally in 8 Parliamentary constituencies (namely Lucknow, Gandhinagar, Bangalore South, Chennai Central, Jadavpur, Raipur, Patna Sahib, and Mizoram), NOT 10 constituencies.
Therefore, the incorrect statement is Option (4).
📌 MPSC Exam Tip: VVPAT rules amended: Aug 2013. First used: Noksen (Nagaland, Sep 2013). 2014 Lok Sabha: pilot across 8 constituencies (not 10). 2019 Lok Sabha: 100% universal deployment.
