फौजदारी प्रक्रिया संहिता 1973 मधील प्रकरण II मधील तरतुदीच्या अनुषंगाने वेगळेपण ओळखा.
EN
Identify the odd one out with reference to the provisions of Chapter II of the Code of Criminal Procedure, 1973:
अचूक उत्तर: पर्याय (१) कलम 6
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
•
प्रकरण २ (फौजदारी न्यायालयांची आणि कार्यालयांची रचना) मधील कलमांचे वर्गीकरण:
•
कलम ६ (फौजदारी न्यायालयांचे वर्ग): हे संपूर्ण प्रकरणाचे सर्वसाधारण विहंगावलोकन (General Overview/Classification) देणारे कलम आहे, ज्यामध्ये राज्यात असणाऱ्या चारही वर्गांच्या न्यायालयांची सर्वसाधारण चौकट सांगितलेली आहे.
•
इतर कलमांचे स्वरूप (विशिष्ट दंडाधिकारी न्यायालये):
•
कलम ११: प्रथम वर्ग व द्वितीय वर्ग न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांची न्यायालये (Courts of Judicial Magistrates).
•
कलम १३: विशेष न्यायिक दंडाधिकारी (Special Judicial Magistrates).
•
कलम १६: महानगर दंडाधिकाऱ्यांची न्यायालये (Courts of Metropolitan Magistrates).
•
कलम ११, १३ आणि १६ ही तिन्ही कलमे न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांच्या विशिष्ट न्यायालयांची स्थापना, अधिकार व कार्यक्षेत्राशी संबंधित आहेत, तर कलम ६ हे संपूर्ण फौजदारी न्यायालय रचनेची मूलतत्त्वे सांगणारे सर्वसाधारण कलम असल्याने ते या गटात वेगळे (Odd one out) ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
CrPC प्रकरण II ची विभागणी:
1.
कलम 6: न्यायालयांचे ४ वर्ग (सर्वसाधारण चौकट).
2.
कलम 9-10: सत्र न्यायालये (Sessions Courts).
3.
कलम 11-15: न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांची न्यायालये (JMFC/CJM/SDJM).
4.
कलम 16-19: महानगर दंडाधिकाऱ्यांची न्यायालये (Metropolitan Magistrates).
5.
कलम 20-23: कार्यकारी दंडाधिकारी (Executive Magistrates).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Section 6
Detailed Legal Analysis:
•
Structural Analysis of Chapter II ("Constitution of Criminal Courts and Offices"):
•
Section 6 ("Classes of Criminal Courts"): Serves as the macro-level foundational umbrella section laying down the broad fourfold classification of criminal courts across the entire State.
•
Sections 11, 13, and 16: Specific operational provisions establishing and regulating particular magistrate courts:
•
Section 11: Courts of Judicial Magistrates.
•
Section 13: Special Judicial Magistrates.
•
Section 16: Courts of Metropolitan Magistrates.
•
Because Sections 11, 13, and 16 deal specifically with magistrate-level courts of summary/judicial jurisdiction while Section 6 is the overarching classification section of all criminal courts (including Sessions Courts and Executive Magistrates), Section 6 is the odd one out.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Chapter II Anatomy:
1.
Section 6: Master classification of criminal court tiers.
2.
Sections 11 to 19: Granular provisions governing Judicial and Metropolitan Magistrates.