खालील विवरणावरून व्यक्ती ओळखा. अ) यांना गंगाधर गाडगीळांसारखे अर्थशास्त्राचे विद्वान ‘आधुनिक भारताचे शिल्पकार' मानतात. ब) दादाभाई नौरोजी व न्या. रानडे यांचा आर्थिक राष्ट्रवादाचा पाया त्यंच्या विचारात आढळतो. क) भारतीय जीवनात त्यांनी शेतीचे महत्त्व जाणले होते. पर्यायी उत्तरे:
EN
Identify the person from following description :
(a) He started the Newspaper 'India'
(b) Establishment of Bombay Association
(c) Establishment of East India Association
(d) President of Indian National Congress
योग्य उत्तर: पर्याय १ (नाना शंकर शेठ)
सविस्तर विश्लेषण:
•
अ) आधुनिक भारताचे शिल्पकार: ज्येष्ठ अर्थतज्ज्ञ प्रा. गंगाधर गाडगीळ यांनी नाना जगन्नाथ शंकरशेट (१८०३–१८६५) यांचे मूल्यमापन करताना त्यांना केवळ मुंबईचेच नव्हे, तर ‘आधुनिक भारताचे शिल्पकार’ (Architect of Modern India) मानले आहे.
•
ब) आर्थिक राष्ट्रवादाचा पाया: दादाभाई नौरोजी आणि न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी नंतर मांडलेल्या 'आर्थिक राष्ट्रवादाचा' (Economic Nationalism) आणि संपत्तीच्या वहनाच्या चिकित्सेचा पाया नाना शंकरशेट यांच्या विचार व कार्यात आढळतो. नानांनी १८५२ मध्ये 'बॉम्बे असोसिएशन'च्या माध्यमातून ईस्ट इंडिया कंपनीच्या आर्थिक शोषणावर सर्वप्रथम आवाज उठवला होता.
•
क) शेतीचे महत्त्व: नानांनी भारतीय अर्थव्यवस्थेत शेतीचे मध्यवर्ती महत्त्व ओळखून १८३० मध्ये 'ॲग्री हॉर्टिकल्चरल सोसायटी' स्थापन केली, शेतकऱ्यांना आधुनिक अवजारे व तंत्रज्ञान देण्याचा आग्रह धरला.
•
हे सर्व विवरण नाना जगन्नाथ शंकरशेट यांना लागू होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
आचार्य अत्रे यांनी नाना शंकरशेट यांना "मुंबईचे अनभिषिक्त सम्राट" म्हटले होते.
•
नाना शंकरशेट १८६२ मध्ये मुंबई कायदेमंडळाचे पहिले भारतीय सदस्य बनले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Nana Shankarsheth)
Detailed Analysis:
•
(a) Architect of Modern India: Eminent economist Prof. Gangadhar Gadgil evaluated Nana Jagannath Shankarsheth (1803–1865) as not merely the builder of Bombay, but the true 'Architect of Modern India'.
•
(b) Genesis of Economic Nationalism: The economic nationalism subsequently formalized by Dadabhai Naoroji and Justice M. G. Ranade traces its earliest roots to Shankarsheth's institutional advocacy. Through the Bombay Association (1852), he was the first to petition the British Parliament against revenue drainage and fiscal neglect.
•
(c) Champion of Agriculture: Recognized agriculture as the backbone of Indian livelihood, establishing the Agri-Horticultural Society of Western India (1830) to introduce scientific farming and superior seeds.
•
All descriptions delineate Nana Jagannath Shankarsheth.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Acharya Atre famously proclaimed him the *'Uncrowned King of Bombay'* (*Mumbaiche Anabhishikta Samrat*).
•
Shankarsheth became the first Indian nominated to the Bombay Legislative Council in 1862.