🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण Rajyaseva Mains 2021 MEDIUM

गवीश्वर या शब्दाची स्वरसंधी व योग्य पोटशब्द ओळखा. (a) ओ + ई =अव् + ई = अवी, पोटशब्द - गो + ईश्वर (b) अ + ई = अइ + ई = आई, पोटशब्द - ग + ईश्वर (c) आ + ई = आई + ई = ओई, पोटशब्द - गायी + श्वर (d) ओ + ई = ओइ + ई = आयी, पोटशब्द - गव + ईश्वर पर्यायी उत्तरे :

EN Identify the vowel sandhi (Svara Sandhi) formula and correct constituent words for 'गवीश्वर' (Gavīśvara): (a) ओ + ई = अव् + ई = अवी, पोटशब्द - गो + ईश्वर (b) अ + ई = अइ + ई = आई, पोटशब्द - ग + ईश्वर (c) आ + ई = आई + ई = ओई, पोटशब्द - गायी + श्वर (d) ओ + ई = ओइ + ई = आयी, पोटशब्द - गव + ईश्वर Answer options:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (a) बरोबर

Only (a) is correct

फक्त (a) व (c) बरोबर

Only (a) and (c) are correct

फक्त (c) बरोबर

Only (c) is correct

फक्त (b) व (d) बरोबर

Only (b) and (d) are correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (१) फक्त (a) बरोबर

स्पष्टीकरण व नियम:

'गवीश्वर' हा शब्द अयादि स्वरसंधीच्या (Ayadi Sandhi) नियमाने तयार होतो.

• नियम: 'ओ' या स्वरापुढे कोणताही विजातीय स्वर आला, तर 'ओ' चा 'अव्' होतो आणि पुढील स्वर त्यात मिसळतो.

• पोटशब्द: गो + ईश्वर.

• प्रक्रिया:

• ग्‍ + ओ + ईश्वर

• ओ चा 'अव्' झाला ➔ ग् + अव् + ईश्वर

• अव् + ई = 'अवी' ➔ ग् + अवी + श्वर = गवीश्वर.

• म्हणून विधान (a) 'ओ + ई = अव् + ई = अवी, पोटशब्द - गो + ईश्वर' हे संपूर्णतः बरोबर आहे.

इतर पर्याय:

• (b), (c), (d) मधील फोड व नियम पूर्णपणे चुकीचे व व्याकरणबाह्य आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

अयादि संधीचे चार मूलभूत नियम:

1. ए + स्वर ➔ अय् (ने + अन = नयन)

2. ऐ + स्वर ➔ आय् (गै + अन = गायन)

3. ओ + स्वर ➔ अव् (गो + ईश्वर = गवीश्वर, पो + अन = पवन)

4. औ + स्वर ➔ आव् (नौ + इक = नाविक, पौ + अक = पावक)

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Only (a) is correct

Explanation & Rules:

The word 'गवीश्वर' is derived according to the Ayādi Sandhi (अयादि स्वरसंधी) rule.

• Rule: When the diphthong 'ओ' (o) is followed by any dissimilar vowel, 'ओ' transforms into 'अव्' (av), and the subsequent vowel joins it.

• Constituent base words (potshabda): गो + ईश्वर (Go + Īśvara).

• Step-by-step transformation:

• g + o + īśvara

• 'o' becomes 'av' ➔ g + av + īśvara

• av + ī = avī ➔ g + avī + śvara = गवीश्वर (Gavīśvara).

• Hence, statement (a) 'ओ + ई = अव् + ई = अवी, पोटशब्द - गो + ईश्वर' is completely correct.

Other Options:

• (b), (c), and (d) present fictitious transformations with no grammatical validity.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC Exam Tip:

The four fundamental Ayadi Sandhi rules:

1. ए + vowel ➔ अय् (Ne + ana = Nayana)

2. ऐ + vowel ➔ आय् (Gai + ana = Gāyana)

3. ओ + vowel ➔ अव् (Go + īśvara = Gavīśvara, Po + ana = Pavana)

4. औ + vowel ➔ आव् (Nau + ika = Nāvika, Pau + aka = Pāvaka)

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) फक्त (a) बरोबर (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (१) फक्त (a) बरोबर**[/gold]

⚠️ पर्याय (2) फक्त (a) व (c) बरोबर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) फक्त (c) बरोबर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) फक्त (b) व (d) बरोबर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'संधी व संधीचे प्रकार (स्वर, व्यंजन व विसर्ग संधी)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: संधी व संधीचे प्रकार (स्वर, व्यंजन व विसर्ग संधी)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'संधी व संधीचे प्रकार (स्वर, व्यंजन व विसर्ग संधी)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'संधी व संधीचे प्रकार (स्वर, व्यंजन व विसर्ग संधी)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'संधी व संधीचे प्रकार (स्वर, व्यंजन व विसर्ग संधी)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त (a) बरोबर' हे असून ते 'संधी व संधीचे प्रकार (स्वर, व्यंजन व विसर्ग संधी)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'संधी व संधीचे प्रकार (स्वर, व्यंजन व विसर्ग संधी)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन