🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

जर एखादी वस्तू अंतर्गोल आरशाच्या (Concave mirror) वक्रता केंद्रावर (Centre of Curvature - C) ठेवली, तर तिची प्रतिमा कोठे आणि कशी तयार होईल?

EN If an object is placed at the Centre of Curvature (C) of a concave mirror, where and how will its image be formed?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मुख्य नाभीवर (F), वास्तव आणि बिंदूरूप

At the focus (F), real and point-sized

वक्रता केंद्रावरच (C), वास्तव, उलटी आणि वस्तूच्या आकाराएवढीच

At the Centre of Curvature (C), real, inverted, and of the same size

वक्रता केंद्राच्या पलीकडे, आभासी आणि सुलट

Beyond the Centre of Curvature, virtual and erect

आरशाच्या मागे, आभासी आणि विशालित

Behind the mirror, virtual and magnified

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (२) वक्रता केंद्रावरच (C), वास्तव, उलटी आणि वस्तूच्या आकाराएवढीच तयार होईल हे आहे.

विश्लेषण:

• अंतर्गोल आरशाच्या किरणाकृती नियमांनुसार:

• जेव्हा वस्तू वक्रता केंद्रावर ($C$) ठेवली जाते, तेव्हा प्रतिमेचे स्थानही वक्रता केंद्रावरच ($C$) असते.

• प्रतिमेचे स्वरूप: वास्तव (Real) आणि उलटी (Inverted).

• प्रतिमेचा आकार: मूळ वस्तूच्या आकाराएवढाच (Same size, विशालन $m = -१$).

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १: वस्तू 'अनंत अंतरावर' (Infinity) असताना प्रतिमा मुख्य नाभीवर ($F$) बिंदूरूप बनते.

• पर्याय ३: वस्तू मुख्य नाभी ($F$) आणि वक्रता केंद्र ($C$) यांच्या दरम्यान असताना प्रतिमा $C$ च्या पलीकडे मोठी बनते.

• पर्याय ४: वस्तू ध्रुव ($P$) आणि नाभी ($F$) यांच्या दरम्यान असताना आरशाच्या मागे आभासी, सुलट व मोठी प्रतिमा बनते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अंतर्गोल आरशात केवळ एकाच स्थितीत आभासी आणि सुलट प्रतिमा बनते—जेव्हा वस्तू ध्रुव ($P$) आणि नाभी ($F$) यांच्या दरम्यान असते (दाढी करण्याचा आरसा). इतर सर्व स्थितींमध्ये वास्तव व उलटी प्रतिमा बनते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (2) At the Centre of Curvature (C), real, inverted, and of the same size.

Analysis:

• According to concave mirror ray tracing:

• When an object is positioned at the Centre of Curvature ($C$), the reflected rays converge exactly at $C$.

• Image nature: Real and inverted.

• Image size: Exactly the same size as the object (magnification $m = -1$).

Distractor Analysis:

• Option 1: An object at infinity forms a highly diminished, point-sized image at the principal focus ($F$).

• Option 3: An object between $C$ and $F$ forms a real, magnified image beyond $C$.

• Option 4: An object placed between the pole ($P$) and the focus ($F$) forms an erect, magnified, virtual image behind the mirror.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

A concave mirror produces a virtual, erect image in only ONE position: when the object is placed between the pole ($P$) and focus ($F$). In all other positions, it forms real and inverted images.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) मुख्य नाभीवर (F), वास्तव आणि बिंदूरूप (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) वक्रता केंद्रावरच (C), वास्तव, उलटी आणि वस्तूच्या आकाराएवढीच (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (२) वक्रता केंद्रावरच (C), वास्तव, उलटी आणि वस्तूच्या आकाराएवढीच तयार होईल हे आहे.

⚠️ पर्याय (3) वक्रता केंद्राच्या पलीकडे, आभासी आणि सुलट (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) आरशाच्या मागे, आभासी आणि विशालित (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'वक्रता केंद्रावरच (C), वास्तव, उलटी आणि वस्तूच्या आकाराएवढीच' हे असून ते 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

जर एखादी वस्तू अंतर्गोल आरशाच्या (Concave mirror) वक्रता केंद्रावर (Centre of Curvature - C) ठेवली, तर तिची प्रतिमा कोठे आणि कशी तयार होईल?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन