योग्य उत्तर: पर्याय १ (राजर्षी छ. शाहू महाराज)
सविस्तर विश्लेषण:
•
शाहू महाराजांचे उपरोधिक उद्गार (१९२०): मुंबई कायदेमंडळाच्या निवडणुकीच्या (१९२०) संदर्भात राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांनी वरिष्ठ जातीय पुढाऱ्यांच्या दांभिकतेवर प्रहार करताना हे उद्गार काढले होते:
*"माझ्या बैलाचे नाव 'ब्रिटानिया' ठेवले, माझ्या आवडत्या घोड्याचे नाव 'टर्किश फ्लॅग' ठेवले, माझ्या गार्डचे नाव 'जपान' ठेवले म्हणून मी जपान अगर तुर्की लोकांचा पुढारी होणे योग्य होईल काय?"*
•
पार्श्वभूमी (माँटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा १९१९ व निवडणुका १९२०):
•
१९२० च्या निवडणुकांमध्ये काही उच्चवर्णीय नेते हे मागासवर्गीय व अस्पृश्य मतदारांचे प्रतिनिधित्व आम्हीच करतो असा दावा करत होते.
•
शाहू महाराजांचा असा ठाम आक्षेप होता की, ज्यांनी वर्षानुवर्षे बहुजन आणि अस्पृश्यांवर सामाजिक व धार्मिक अत्याचार केले, ते त्यांचे खरे राजकीय प्रतिनिधी कधीही होऊ शकत नाहीत; बहुजनांचे नेते स्वतः बहुजन समाजातूनच पुढे आले पाहिजेत.
•
ब्राह्मणेतर चळवळ: शाहू महाराजांनी या काळात बहुजन समाजाच्या राजकीय हक्कांसाठी 'ब्राह्मणेतर पक्षाला' (Non-Brahmin Party) आणि डॉ. आंबेडकरांच्या नेतृत्वाला पूर्ण ताकद दिली.
शाहू महाराजांनी २१-२२ मार्च १९२० रोजी माणगाव परिषदेत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना दलितांचे खरे भावी नेते म्हणून घोषित केले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj)
Detailed Analysis:
•
Shahu Maharaj's Satirical Retort (1920): During debates surrounding candidatures for the Bombay Legislative Council under the Montagu-Chelmsford Reforms in 1920, Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj satirized high-caste leaders claiming to represent the depressed classes:
*“If I name my bullock 'Britannia', my favorite horse 'Turkish Flag', and my guard 'Japan', would it be right for me to claim leadership over Japan or the Turks?”*
•
Political Context:
•
Conservative upper-caste politicians claimed they could represent and protect the interests of untouchables and non-Brahmins in the legislatures.
•
Shahu Maharaj fiercely countered this pretense, insisting that those who practiced social boycott and caste supremacy could never genuinely voice the grievances of the oppressed; authentic representation required candidates from the depressed classes themselves.
•
Empowering the Depressed Classes: Shahu actively mobilized support for separate electorates/reserved representation for backward classes and backed the emerging independent leadership of Dr. B. R. Ambedkar.
In that same year at the Mangaon Conference (March 1920), Shahu Maharaj proclaimed Dr. Ambedkar as the rightful national leader of the oppressed classes.
