p : q हे 4 : 3 आणि q : r हे 5 : 2 असल्यास. p : q : r शोधा.
उत्तर: 20 : 15 : 6
उत्तर: 20 : 15 : 6
उत्तर: पर्याय 1 (20 : 15 : 6)
स्पष्टीकरण:
दिलेली माहिती:
p ∶ q = 4 ∶ 3
q ∶ r = 5 ∶ 2
वापरलेली संकल्पना:
गुणोत्तर संयोजन
गणना:
q चे मूल्य समान करण्यासाठी पहिल्या गुणोत्तराला 5 ने आणि दुसऱ्या गुणोत्तराला 3 ने गुणाकार करा
नवीन गुणोत्तर = p : q = 20 : 15 आणि q : r = 15 : 6
⇒ p ∶ q ∶ r = 20 ∶ 15 ∶ 6
म्हणून, p ∶ q ∶ r = 20 ∶ 15 ∶ 6
📌 MPSC परीक्षा टीप: सिलॉगीझम (तर्कसंगती) सोडवताना वेन आकृतीचा अचूक वापर करून केवळ दिलेल्या विधानांच्या आधारे निष्कर्ष काढावेत; वैयक्तिक गृहीतके टाळावीत.
Answer: Option 1 (20 : 15 : 6)
Explanation:
Shortcut Trick
To combine two ratios p : q and q : r, use the direct cross-multiplication (inverted N) method.
Given, p : q = 4 : 3 and q : r = 5 : 2
p : q : r = (4 × 5) : (3 × 5) : (3 × 2)
p : q : r = 20 : 15 : 6
∴ The correct answer is 20 : 15 : 6.
Alternate Method
Given:
p : q = 4 : 3
q : r = 5 : 2
Method Used:
Equalise the common term 'q' in both ratios by taking the LCM of its respective values.
Calculations:
⇒ LCM of the 'q' terms (3 and 5) = 15
⇒ Multiply the first ratio by 5 to make q = 15.
⇒ p : q = (4 × 5) : (3 × 5) = 20 : 15
⇒ Multiply the second ratio by 3 to make q = 15.
⇒ q : r = (5 × 3) : (2 × 3) = 15 : 6
⇒ Since 'q' is now equal in both ratios, combine them directly.
⇒ p : q : r = 20 : 15 : 6
∴ The correct answer is 20 : 15 : 6.
Additional Information
Compound Ratio
The compound ratio of two individual ratios a : b and c : d is defined as ac : bd. It is computed by multiplying the antecedents together and the consequents together.
Duplicate Ratio
The duplicate ratio of any given ratio a : b is given by squaring its terms, resulting in a 2 : b 2 .
Proportion
When two ratios are strictly equal (a : b = c : d), they form a proportion. In any standard proportion, the product of the extremes is always equal to the product of the means (a × d = b × c).
📌 MPSC Exam Tip: While solving syllogisms, strictly rely on accurate Venn diagrams derived solely from given premises without introducing external real-world assumptions.
'अंकगणित (Quantitative Aptitude)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'अंकगणित (Quantitative Aptitude)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयांतर्गत 'अंकगणित (Quantitative Aptitude)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.