जर भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) 'वैधानिक तरलता प्रमाण' (Statutory Liquidity Ratio - SLR) ५० बेसिस पॉईंट्सने (०.५०%) कमी केले, तर अर्थव्यवस्थेवर त्याचा खालीलपैकी कोणता थेट परिणाम दिसून येईल?
EN
If the Reserve Bank of India (RBI) reduces the Statutory Liquidity Ratio (SLR) by 50 basis points, which of the following immediate macroeconomic impacts is most likely to follow?
योग्य उत्तर पर्याय ३ आहे: 'अनुसूचित व्यावसायिक बँकांकडील कर्जपात्र निधी वाढल्याने त्या आपले कर्जदर कमी करतील.'
सविस्तर विश्लेषण:
1.
वैधानिक तरलता प्रमाण (SLR) चे कार्य:
•
बँकिंग नियमन कायदा, १९४९ च्या कलम २४ नुसार प्रत्येक बँकेला आपल्या एकूण ठेवींच्या (NDTL) ठरावीक हिस्सा सुरक्षित मालमत्तांमध्ये (सोने, रोख किंवा सरकारी रोखे) स्वतःकडे राखून ठेवावा लागतो.
•
जेव्हा RBI हे प्रमाण कमी करते (उदा. ५० बेसिस पॉईंट्सने कमी केले), तेव्हा बँकांना सरकारी रोख्यांमध्ये अडकवून ठेवावा लागणारा पैसा कमी होतो.
•
परिणामी, बँकांकडे कर्ज देण्यासाठी उपलब्ध असणारा निधी (Lendable Resources) वाढतो. निधीची उपलब्धता वाढल्यामुळे बँकांमधील स्पर्धा वाढून त्या ग्राहकांना कमी व्याजदराने कर्जे (Lower Lending Rates) देतात.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय ४ चुकीचा आहे; SLR कमी केल्याने तरलता घटत नाही, उलट वाढते.
•
पर्याय १ आणि २ हे अतिशयोक्तीपूर्ण आहेत; SLR चा जीडीपी किंवा विदेशी गुंतवणुकीवर तात्काळ असा थेट नाट्यमय परिणाम होत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पत नियंत्रणाचा मूलभूत नियम:
•
CRR किंवा SLR कमी केल्यास -> बँकांची तरलता वाढते -> व्याजदर कमी होतात -> अर्थव्यवस्थेत पतविस्तार होतो.
•
CRR किंवा SLR वाढवल्यास -> तरलता घटते -> व्याजदर वाढतात -> पतसंकोच होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3: 'Scheduled commercial banks will enjoy higher lendable liquidity and may cut their lending interest rates.'
Detailed Analysis:
1.
Mechanism of SLR Reduction:
•
Under Section 24 of the Banking Regulation Act, 1949, commercial banks are mandated to park a designated fraction of their Net Demand and Time Liabilities (NDTL) in approved liquid assets (cash, gold, unencumbered government securities).
•
Slashing the SLR releases funds previously locked up in low-yielding statutory securities.
•
With higher unencumbered loanable resources at their disposal, commercial banks seek to deploy surplus liquidity by expanding commercial credit and cutting lending interest rates to stimulate borrowing.
Distractor Analysis:
•
Option 4 is strictly the reverse: SLR cuts inject, rather than drain, banking system liquidity.
•
Options 1 and 2 make unrealistic, dramatic macroeconomic claims.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Golden Rule of Quantitative Credit Control:
•
Decreasing CRR / SLR -> Expands bank liquidity -> Lowers lending rates -> Expands money supply.
•
Increasing CRR / SLR -> Constricts bank liquidity -> Raises lending rates -> Contracts money supply.